झोपेच्या समस्या, आहार आणि दिनचर्या – निरोगी मनासाठी

निद्रानाश आणि झोपेच्या सवयी, आहार आणि मनःस्थिती, व्यायाम, दिनचर्या आणि खाण्याशी संबंधित विकार – मानसिक आरोग्य जपण्याचे सोपे उपाय.

या विषयावरील प्रकरणे

Chapter 13: झोप, आहार आणि हालचाल

मनाखालचे तीन खांब : जीवनशैली दवाखान्याला आधार देते. ती दवाखान्याला रद्द करत नाही.

Chapter 16: दैनंदिन मानसिक-स्वास्थ्य दिनक्रम

आधुनिक मज्जासंस्थेसाठी दिनचर्या : क्वचित येणाऱ्या परिपूर्ण दिवसापेक्षा बहुतेक दिवस पुरेसे चांगले असणे श्रेष्ठ.

Chapter 26: आहारविषयक विकार

अन्न, शरीर-प्रतिमा, आणि जिवंत ठेवायलाच हवे असे शरीर

खऱ्या आयुष्यातील कथा (14)

पहाटे तीनला जागी होणारी – 52 वर्षांची मीरा नाशिकमध्ये एक छोटे किराणा दुकान चालवते. दोन महिन्यांपासून ती रोज पहाटे तीन वाजता जड मनाने जागी होते, मनात जुन्या काळज्या घोळत…
मध्यरात्रीची मॅगी – 17 वर्षांच्या कबीरची बोर्डाची परीक्षा तीन आठवड्यांवर आहे. वेळ वाचवण्यासाठी तो नाश्ता टाळतो, दुपारी एक सामोसा खातो, आणि संध्याकाळपर्यंत त्याला कडकडून भूक लागते. मध्यरात्री…
प्रत्येक पावलाची मोजणी – मँचेस्टरमधील 29 वर्षांची मार्केटिंग अधिकारी ग्रेस ब्रेकअपनंतर बरे वाटावे म्हणून जॉगिंग करू लागली. लवकरच ती दुखऱ्या गुडघ्यानेही दिवसातून दोनदा धावू लागली आणि प्रत्येक कॅलरीची…
कविता, वय 34 – चौतीस वर्षांच्या कविताला आपण सतत रिकाम्या टाकीवर धावत आहोत असे वाटायचे. ती सतत थकलेली असायची, तिची मनःस्थिती कायम उदास असायची, आणि आपण नैसर्गिकरीत्याच आळशी…
फ्रीजवरचे वेळापत्रक – चेन्नईतील 16 वर्षांची अनन्या इयत्ता 11 वीत आहे. तिचा दिवस म्हणजे शाळा, शिकवणी आणि फोन यांची धूसर गर्दी. ती उशिरा उठते, नाश्ता टाळते, मध्यरात्रीपर्यंत…
रात्रपाळी, नवे बाळ – 33 वर्षांचा राहुल गुरुग्राममधील एका कॉल सेंटरमध्ये रात्रपाळी करतो. त्याची पत्नी पूजा दिवसा काम करते आणि त्यांना चार महिन्यांचे बाळ आहे. राहुल तुकड्या-तुकड्यांत झोपतो,…
पेन्शनच्या दिवसाची दिनचर्या – कोइम्बतूरमध्ये बँकेतून निवृत्त झालेल्या 70 वर्षांच्या श्री. अय्यर यांची काम संपल्यावर दिनचर्या हरवली. ते अवेळी उठतात, दिवसाचा बहुतेक वेळ टीव्ही पाहतात, आणि क्वचितच मित्रांना…
राज, वय 31 – राज IT च्या मागणीच्या जगात काम करायचा, जिथे दीर्घ तास आणि रात्री उशिरापर्यंतचे कोडिंग अभिमानाने मिरवले जायचे. त्याची दैनंदिन लय पूर्णपणे बिघडली होती. तो…
शांत ताट – कोलकात्याची सोळा वर्षांची दिया उत्कृष्ट विद्यार्थिनी आणि राज्यस्तरीय जलतरणपटू होती. एका चुलत भावाने तिच्या "गोल गालां"वर विनोद केल्यानंतर तिने पदार्थ वगळायला सुरुवात केली, आधी…
लपलेले चक्र – बावीस वर्षांची सोफिया मँचेस्टरमध्ये एका सामायिक फ्लॅटमध्ये राहायची आणि एका बँकेत काम करायची. सगळ्यांना वाटायचे की तीच सगळे नीट सांभाळणारी आहे. ती बारीकही नव्हती…
फ्रीजच्या दाराशी उभा माणूस – दुबईतील अडतीस वर्षांचा अकाउंटंट अहमद भराभर आणि एकटा खायचा, अनेकदा रात्री उशिरा फ्रीजजवळ उभा राहून. भूक नसतानाही तो आरामदायक पोट भरल्यानंतरही कितीतरी जास्त खायचा,…
आठ पदार्थ आणि एक डबा – चेन्नईचा सात वर्षांचा छोटा अर्जुन फक्त थोडेच पदार्थ खायचा: साधा भात, एका ब्रँडचे बिस्किट आणि कोरडा टोस्ट. नव्या वासांनी त्याला ओकारी यायची. शाळेत तो…
नेमके काहीच नाही – लीड्समधील सतरा वर्षांचा जमाल फुटबॉल खेळायचा आणि त्याने "सडपातळ होण्यासाठी" कमी खायला सुरुवात केली. त्याचे मित्रांचे एक छोटे वर्तुळ होते आणि त्याला आपल्या शिस्तीचा…
मीराचे ताट – मीराची शाळा म्हणायची की ती शिस्तबद्ध आहे. तिच्या आईला मे महिन्यातही पूर्ण बाह्यांचे कपडे दिसले. बालरोगतज्ज्ञांनी वजनकाट्यावरच्या आकड्याची प्रशंसा केली नाही. त्यांनी नाडी तपासली,…

श्लोक (2)

भगवद्गीता 6.17 – जो आहार आणि विहारात संयमित आहे, कर्मात संयमित आहे, आणि झोप व जागरणात संयमित आहे, त्याच्यासाठी योग दुःखांचा नाश करणारा होतो.
पतंजली योगसूत्र 1.12 – मनाचा तो निरोध अभ्यास आणि वैराग्य यांनी साध्य होतो.