मन-शरीर संबंध – संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
पुस्तकातून – प्रकरण 4: संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
मन-शरीर संबंध
मेंदूतील रसायने आणि संप्रेरके दाखवतात की मानसिक आरोग्याचा संबंध यांच्याशी का आहे:
झोपेची गुणवत्ता (सेरोटोनिन, मेलाटोनिन, कॉर्टिसॉलवर परिणाम).
पोषण (न्यूरोट्रान्समीटरसाठी मूलभूत घटक पुरवते).
व्यायाम (एंडॉर्फिन, सेरोटोनिन, डोपामिन वाढवतो).
ताणाची पातळी (कॉर्टिसॉल, ॲड्रेनालिनवर परिणाम).
सामाजिक संपर्क (ऑक्सिटोसिन, सेरोटोनिनवर परिणाम).
सूर्यप्रकाशाचा संपर्क (सेरोटोनिन, व्हिटॅमिन D, मेलाटोनिनवर परिणाम).
म्हणूनच थेरपी आणि औषधांच्या बरोबरीने जीवनशैलीकडे लक्ष देणारे समग्र उपचार महत्त्वाचे आहेत.
अधिक सखोल
येथे समग्र म्हणजे वरील यादी आणि दवाखाना — एका रक्ततपासणीऐवजी शंभर पूरक पदार्थ नव्हे. तुमच्या सामाजिक-संपर्काच्या ओळीतील ऑक्सिटोसिन हा नाती जोडणारा संदेशवाहक आहे; एकटेपणा ही केवळ भावना नाही. व्हिटॅमिन D सूर्यप्रकाशाबरोबर येते; त्याची कमतरता केवळ स्वास्थ्यविषयक पानावर नव्हे तर तपासणीच्या अर्जावर नोंदवली जायला हवी. व्हिटॅमिन B12, फोलेट, आतड्याचे आरोग्य आणि सूज यांचाही मनःस्थितीवर परिणाम होतो.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 4: संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- रात्रपाळ्या आणि बिस्किटे – एकतीस वर्षांची नेहा मुंबईत स्टाफ नर्स होती आणि दर महिन्याला तीन आठवडे रात्रपाळी करायची. पहाटे 2 ते 4 च्या दरम्यान ती गोड चहा आणि बिस्किटांच्या पुड्यांवर…
- सतत थकवा, आणि फक्त उदासी नव्हे – अडतीस वर्षांची कविता लखनौमध्ये प्राथमिक शाळेत शिकवायची. जवळजवळ सहा महिन्यांपासून तिला असा थकवा जाणवत होता जो झोपेने दूर होत नव्हता. कमी खाऊनही तिचे वजन वाढले होते,…
- उष्णता, संप्रेरके आणि दुखावणारे शब्द – सत्तेचाळीस वर्षांची लक्ष्मी मदुराईत एक छोटे शिवणकामाचे दुकान चालवायची. गेल्या वर्षभरात तिची मासिक पाळी अनियमित झाली होती, आणि रात्री गरम झळांमुळे ती घामाने भिजून जागी व्हायची.…
- हे फक्त एक रसायन नाही – एकोणतीस वर्षांचा टॉम ग्लासगोमध्ये इंजिनिअर होता आणि महिनोन्महिने त्याला निरुत्साही वाटत होते. तो डेस्कवरच बाहेरचे जेवण खायचा, आठवड्याच्या शेवटी दुपारपर्यंत झोपायचा आणि क्वचितच मित्रांना भेटायचा. डॉक्टरांकडे…
श्लोक
- भगवद्गीता 6.16 – जो फार खातो किंवा उपाशी राहतो, जो फार झोपतो किंवा अजिबात झोपत नाही, त्याच्यासाठी योग नाही.
या विषयावर आणखी: मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने
आणखी प्रश्न
- अधिक सखोल – संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
- संप्रेरके संतुलित ठेवणे: अन्न, जीवनशैली आणि धोक्याची लक्षणे – संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
- कोणता न्यूरोट्रान्समीटर मुख्यतः मनःस्थितीचे नियमन, झोप आणि भुकेशी संबंधित आहे, आणि नैराश्यात अनेकदा कमी असतो?
- कोणत्या संप्रेरकाची दीर्घकाळ वाढलेली पातळी चिंता, नैराश्य आणि झोपेच्या समस्यांशी जोडलेली आहे?
- डोपामिन प्रामुख्याने यात सहभागी आहे…?
- GABA हा मेंदूचा मुख्य…?
- कोणते संप्रेरक झोप-जागेच्या चक्राचे नियमन करते?
- भगवद्गीता 6.16 चा अर्थ काय?
- रात्रपाळ्या आणि बिस्किटे – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- सतत थकवा, आणि फक्त उदासी नव्हे – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे