कोणत्या संप्रेरकाची दीर्घकाळ वाढलेली पातळी चिंता, नैराश्य आणि झोपेच्या समस्यांशी जोडलेली आहे?
पुस्तकातून – प्रकरण 4: संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
योग्य उत्तर
कॉर्टिसॉल
कॉर्टिसॉल (ताणाचे संप्रेरक)
निर्मिती: अधिवृक्क ग्रंथी (ॲड्रिनल ग्लँड्स).
कार्य: शरीराला ताणाला प्रतिसाद देण्यास मदत करते; चयापचय आणि रोगप्रतिकार कार्याचे नियमन करते.
दीर्घकाळ वाढलेल्या पातळीचा संबंध: चिंता, नैराश्य, वजनवाढ, झोपेच्या समस्या, स्मृतीच्या अडचणी, कमकुवत रोगप्रतिकारशक्ती.
व्यवस्थापन: ताण कमी करणे, पुरेशी झोप, व्यायाम, सजगता (माइंडफुलनेस).
दवाखान्यातील टीप. वेगाने धावण्याच्या स्पर्धेत कॉर्टिसॉल उपयुक्त असते. जीवनशैली म्हणून ते महाग पडते. दीर्घकालीन ताण कॉर्टिसॉल उच्च ठेवतो, आणि त्यामुळे शरीर आणि मनःस्थिती दोन्हींना हानी पोहोचते.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 4: संप्रेरके आणि मेंदूतील रसायने
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- रात्रपाळ्या आणि बिस्किटे – एकतीस वर्षांची नेहा मुंबईत स्टाफ नर्स होती आणि दर महिन्याला तीन आठवडे रात्रपाळी करायची. पहाटे 2 ते 4 च्या दरम्यान ती गोड चहा आणि बिस्किटांच्या पुड्यांवर…
- सतत थकवा, आणि फक्त उदासी नव्हे – अडतीस वर्षांची कविता लखनौमध्ये प्राथमिक शाळेत शिकवायची. जवळजवळ सहा महिन्यांपासून तिला असा थकवा जाणवत होता जो झोपेने दूर होत नव्हता. कमी खाऊनही तिचे वजन वाढले होते,…
- उष्णता, संप्रेरके आणि दुखावणारे शब्द – सत्तेचाळीस वर्षांची लक्ष्मी मदुराईत एक छोटे शिवणकामाचे दुकान चालवायची. गेल्या वर्षभरात तिची मासिक पाळी अनियमित झाली होती, आणि रात्री गरम झळांमुळे ती घामाने भिजून जागी व्हायची.…
- हे फक्त एक रसायन नाही – एकोणतीस वर्षांचा टॉम ग्लासगोमध्ये इंजिनिअर होता आणि महिनोन्महिने त्याला निरुत्साही वाटत होते. तो डेस्कवरच बाहेरचे जेवण खायचा, आठवड्याच्या शेवटी दुपारपर्यंत झोपायचा आणि क्वचितच मित्रांना भेटायचा. डॉक्टरांकडे…
श्लोक
- भगवद्गीता 6.16 – जो फार खातो किंवा उपाशी राहतो, जो फार झोपतो किंवा अजिबात झोपत नाही, त्याच्यासाठी योग नाही.
या विषयावर आणखी: मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने
आणखी प्रश्न
- डोपामिन प्रामुख्याने यात सहभागी आहे…?
- GABA हा मेंदूचा मुख्य…?
- कोणते संप्रेरक झोप-जागेच्या चक्राचे नियमन करते?
- भगवद्गीता 6.16 चा अर्थ काय?
- रात्रपाळ्या आणि बिस्किटे – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- सतत थकवा, आणि फक्त उदासी नव्हे – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- उष्णता, संप्रेरके आणि दुखावणारे शब्द – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- हे फक्त एक रसायन नाही – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- “दुःखासारखे दिसणारे थायरॉइड” या कथेतून आपण काय शिकू शकतो?
- “परीक्षेच्या आठवड्यातील जबडा” या कथेतून आपण काय शिकू शकतो?