मदत केव्हा घ्यावी – मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?

पुस्तकातून – प्रकरण 1: मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?

मदत केव्हा घ्यावी

तज्ज्ञांची मदत घ्या जर:

• लक्षणे दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकतात आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम करतात.

• नाती, काम किंवा अभ्यास यांवर स्पष्ट परिणाम होत आहे.

• तोंड देण्यासाठी दारू, अमली पदार्थ किंवा इतर पदार्थांवर मोठे अवलंबित्व आहे.

• स्वतःला इजा, आत्महत्या किंवा इतरांना इजा करण्याचे विचार येतात.

• कुटुंब किंवा मित्र गंभीर चिंता व्यक्त करतात.

• व्यक्तीला अडकल्यासारखे, निराश किंवा तोंड देण्यास असमर्थ वाटते.

मदत या लोकांकडून मिळू शकते: समुपदेशक, क्लिनिकल मानसशास्त्रज्ञ, मानसोपचारतज्ज्ञ, प्राथमिक आरोग्य डॉक्टर, शाळेतील समुपदेशक, सामुदायिक आरोग्य कार्यकर्ते, आणि तज्ज्ञांच्या उपचारांच्या बरोबरीने विश्वासू ज्येष्ठ किंवा आध्यात्मिक मार्गदर्शक.

मदत घेण्याची वेळ आली आहे याची आणखी लक्षणे

• दोन किंवा अधिक आठवडे टिकणारे सततचे दुःख किंवा चिंता.

• कामावर किंवा शाळेत कामकाज करण्यात अडचण.

• न सुधारणाऱ्या नात्यांमधील समस्या.

• व्यसन किंवा अवलंबित्व.

• स्वतःला इजा करण्याचे किंवा आत्महत्येचे विचार.

• त्रास देणारे आयुष्यातील मोठे बदल.

• झोप किंवा भुकेत बदल.

• पूर्वी आवडणाऱ्या कामांमधील रस कमी होणे.

संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 1: मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?

खऱ्या आयुष्यातील कथा

• बारा नंबरची शांत खोली – मीरा सोळा वर्षांची होती आणि सुमारे दोन महिन्यांपूर्वीपर्यंत घरातली सर्वांत बोलकी व्यक्ती होती. गृहपाठ करताना ती गाणी म्हणायची, भावाशी क्रिकेटवरून वाद घालायची आणि रोज संध्याकाळी आजीला…
• लोक काय म्हणतील? – चौतीस वर्षांचा रोहन पुण्यात सेल्स मॅनेजर होता आणि महिनोन्महिने त्याला नीट झोप लागली नव्हती. तो रोज पहाटे चार वाजता धडधडत्या हृदयाने जागा व्हायचा, पत्नी पूजावर चिडायचा,…
• त्यांची आठवण, हळूहळू भरणारी जखम – श्रीमती अन्नम्मा जोसेफ सत्तर वर्षांच्या होत्या आणि मार्चमध्ये त्यांनी पंचेचाळीस वर्षांच्या सहजीवनाचा साथीदार गमावला होता. जूनपर्यंतही त्या बहुतेक संध्याकाळी रडत असत, आणि कधीकधी आठवण होण्याआधी चहासाठी…
• शेत नसलेली डोकेदुखी – अठ्ठेचाळीस वर्षांचा रमेश विदर्भातील एका गावात तीन एकर शेती करायचा. दोन पावसाळे वाया गेल्यानंतर आणि फेडता न येणाऱ्या कर्जानंतर तो डोकेदुखी, पोटात जळजळ आणि पाठदुखीची तक्रार…

श्लोक

• भगवद्गीता 2.38 – सुख आणि दुःख, लाभ आणि हानी, विजय आणि पराजय यांना समान मानून, तुझ्यासमोरील कामासाठी सज्ज हो; असे केल्याने तुला पाप लागणार नाही.
• सुश्रुत संहिता, सूत्रस्थान 15.41 – ज्याचे मूलभूत दोष आणि पाचकाग्नी संतुलित आहेत, ज्याच्या धातू आणि मलविसर्जनाच्या क्रिया नीट चालतात, आणि ज्याचा आत्मा, इंद्रिये आणि मन प्रसन्न व समाधानी आहेत, त्याला स्वस्थ…

या विषयावर आणखी: मानसिक आरोग्य म्हणजे काय? मन समजून घेण्याचे आणि मदत मिळवण्याचे सोपे मार्गदर्शन

आणखी प्रश्न

• मदत घेण्याची वेळ आली आहे याची आणखी लक्षणे – मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
• स्वास्थ्याचे तीन भाग – मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
• धोक्याचे घटक आणि संरक्षक घटक – मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
• मन, दुःख आणि मदत यांवर भारतीय परंपरा – मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
• हे खरे आहे का: मानसिक आरोग्याच्या समस्या म्हणजे केवळ दुबळेपणा किंवा आळस
• हे खरे आहे का: फक्त “वेड्या” लोकांनाच मानसिक आरोग्याच्या समस्या असतात
• हे खरे आहे का: मानसिक आरोग्याची औषधे नेहमीच धोकादायक किंवा सवय लावणारी असतात
• हे खरे आहे का: समस्यांबद्दल बोलल्याने त्या आणखी वाढतात
• हे खरे आहे का: तुम्ही सहज “यातून बाहेर पडू” शकता
• हे खरे आहे का: फक्त प्रौढांनाच मानसिक आजार होतो
• मानसशास्त्रज्ञ, मानसोपचारतज्ज्ञ की समुपदेशक – फरक काय?
• मानसिक त्रासाची सुरुवातीची लक्षणे