Psychology for Everyone

मानसिक आरोग्याचा आधार म्हणून हिंदू साधना – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

पुस्तकातून – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

मानसिक आरोग्याचा आधार म्हणून हिंदू साधना

मंत्र, नामजप आणि प्रार्थना

मंत्र, नामजप आणि प्रार्थना केंद्रित-लक्ष ध्यानासारखे काम करू शकतात. त्यांमुळे श्वसनाचे नियमन; सतत तेच विचार आणि चिंता कमी होणे; वाढलेले नाते आणि अर्थ; चिंतनासाठी नियोजित वेळ मिळतो.

विधी, पूजा आणि सण

रोजची पूजा, आरती, दिवे, नैवेद्य. दिनचर्या आणि रचना; अर्थ शोधणे; एकाकीपणा कमी करणारा सामाजिक आधार. विधींद्वारे प्रक्रिया: आंतरिक राक्षसांवर (राग, लोभ, अहंकार) विजय म्हणून दुर्गापूजा; अडचणीनंतरचा प्रकाश म्हणून दिवाळी; नियोजित शोक आणि स्मरण म्हणून श्राद्ध.

तीर्थयात्रा

दिनचर्येतून विश्रांती; शारीरिक श्रम आणि शिस्त; सामायिक ओळख; शुद्धी आणि नवचैतन्याची कथा.

मानसिक स्वच्छता म्हणून नैतिकता

सत्य (सत्यवचन), अहिंसा (हानी न करणे), संयम म्हणून ब्रह्मचर्य, अस्तेय (चोरी न करणे), अपरिग्रह (हाव न धरणे). यांच्याशी सुसंगत जगल्याने हानिकारक कृतींमुळे येणारा अपराधीपणा आणि लाज; नात्यांमधील संघर्ष; आंतरिक विभाजन ("मी बोलतो एक, करतो दुसरे") कमी होऊ शकतात. सचोटी आणि स्वाभिमान संरक्षक आहेत.

बरे होण्यासाठी वापरली जाणारी तंत्रे

  • आसन, प्राणायाम, ध्यान, योगनिद्रा.

  • मंत्र / जप (एखाद्या पवित्र शब्दाचा किंवा वाक्याचा पुनरुच्चार), भक्ती, सेवा (निःस्वार्थ सेवा), सत्संग (चांगली संगत), स्वाध्याय (स्व-अध्ययन).

  • यम / नियम; आयुर्वेदिक दिनचर्या; व्यक्तीचे स्तरित प्रारूप म्हणून पंचकोश.

  • क्लेश (मनाचे क्लेश); अभ्यास (स्थिर साधना) आणि वैराग्य (सोडून देणे).

हे आधार आहेत. ते आरोग्यदायी झोप, अन्न, हालचाल आणि दैनंदिन दिनचर्येच्या बरोबरीने काम करतात. ते मानसोपचारतज्ज्ञांच्या भेटीची जागा घेत नाहीत.

संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

खऱ्या आयुष्यातील कथा

  • परीक्षा हॉलमधील अर्जुन – पुण्याचा एकोणीस वर्षांचा रोहन देशमुख एका स्पर्धात्मक अभियांत्रिकी परीक्षेची तयारी करत होता. त्याच्या कुटुंबाने कोचिंगवर अनेक वर्षे आणि बचत खर्च केली होती. परीक्षेच्या एक आठवडा आधी…
  • दशरथाचा शोक, रामाची स्थिरता – तंजावूरचे त्र्याहत्तर वर्षांचे गोपाल अय्यंगार यांनी पन्नास वर्षांच्या सहजीवनाची साथीदार गमावली, तेव्हा त्यांनी जेवताना बोलणे बंद केले. त्यांचा मुलगा व्यंकट याला ते तिच्या खुर्चीकडे टक लावून…
  • सीतेचे धैर्य आणि सौम्य निवड – वाराणसीची एकतीस वर्षांची अंजली शर्मा अनेक वर्षांच्या क्रौर्यानंतर एका हानिकारक विवाहातून बाहेर पडली. आता ती शारीरिकदृष्ट्या सुरक्षित होती, आई-वडिलांसोबत राहत होती, पण तिच्या शरीराला तसे वाटत…
  • मोहनचे अस्वस्थ मन – कोझिकोडमधील चाळीस वर्षांच्या दुकानदार मोहन पिल्लई यांना आपले मन माकडासारखे उड्या मारत असल्याचे जाणवले. ते भावासोबतचे जुने भांडण मनात घोळवायचे, व्यवसाय बुडण्याची भीती बाळगायचे, आणि सुटका…

श्लोक

  • भगवद्गीता 2.48 – योगात स्थिर राहून, आसक्ती सोडून, यश आणि अपयशात समान राहून कर्म कर. समत्वाला योग म्हणतात.
  • भगवद्गीता 2.62 – विषयांचे चिंतन केल्याने आसक्ती उत्पन्न होते. आसक्तीतून इच्छा; इच्छेतून क्रोध.

या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान

आणखी प्रश्न

myadvisorfriend@gmail.com · Contact · About · Privacy · Disclaimer