मनाचा आंतरिक क्रम – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
पुस्तकातून – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
मनाचा आंतरिक क्रम
ग्रंथांनुसार मनाचे विषय: मन ज्याचा विचार करते (चिंत्य), ज्याचे तोलन करते (विचार्य), ज्याचा तर्क करते (ऊह्य), ज्यावर लक्ष केंद्रित करते (ध्येय) आणि जे ठरवते (संकल्प). सत्त्वावजय जाणीवपूर्वक हा क्रम चालतो.
चिंत्य: विचार बनून न जाता विचार लक्षात घ्या.
विचार्य: तपासा — वस्तुस्थिती, भीती की सवय?
ऊह्य: अधिक दयाळू, अधिक खरी गृहीतक तपासून पाहा.
ध्येय: एक उद्दिष्ट धरून ठेवा (झोप, एक जेवण, एक फोन).
संकल्प: पुढची एक कृती ठरवा. फळाची हमी नाही (गीता 2.47).
असात्म्येंद्रियार्थसंयोग — अहितकारक इंद्रिय-विषय संपर्क — हे एक नमूद केलेले कारण आहे: खूप जास्त, खूप कमी किंवा चुकीची संवेदना. आपण रोज काय पाहतो, ऐकतो आणि ग्रहण करतो ते बदलणे हा काळजीचा भाग आहे.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- परीक्षा हॉलमधील अर्जुन – पुण्याचा एकोणीस वर्षांचा रोहन देशमुख एका स्पर्धात्मक अभियांत्रिकी परीक्षेची तयारी करत होता. त्याच्या कुटुंबाने कोचिंगवर अनेक वर्षे आणि बचत खर्च केली होती. परीक्षेच्या एक आठवडा आधी…
- दशरथाचा शोक, रामाची स्थिरता – तंजावूरचे त्र्याहत्तर वर्षांचे गोपाल अय्यंगार यांनी पन्नास वर्षांच्या सहजीवनाची साथीदार गमावली, तेव्हा त्यांनी जेवताना बोलणे बंद केले. त्यांचा मुलगा व्यंकट याला ते तिच्या खुर्चीकडे टक लावून…
- सीतेचे धैर्य आणि सौम्य निवड – वाराणसीची एकतीस वर्षांची अंजली शर्मा अनेक वर्षांच्या क्रौर्यानंतर एका हानिकारक विवाहातून बाहेर पडली. आता ती शारीरिकदृष्ट्या सुरक्षित होती, आई-वडिलांसोबत राहत होती, पण तिच्या शरीराला तसे वाटत…
- मोहनचे अस्वस्थ मन – कोझिकोडमधील चाळीस वर्षांच्या दुकानदार मोहन पिल्लई यांना आपले मन माकडासारखे उड्या मारत असल्याचे जाणवले. ते भावासोबतचे जुने भांडण मनात घोळवायचे, व्यवसाय बुडण्याची भीती बाळगायचे, आणि सुटका…
श्लोक
- भगवद्गीता 2.48 – योगात स्थिर राहून, आसक्ती सोडून, यश आणि अपयशात समान राहून कर्म कर. समत्वाला योग म्हणतात.
- भगवद्गीता 2.62 – विषयांचे चिंतन केल्याने आसक्ती उत्पन्न होते. आसक्तीतून इच्छा; इच्छेतून क्रोध.
या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान
आणखी प्रश्न
- प्रतिद्वंद्व — विरुद्ध भावनेची जोड – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- वैद्य आणि कुटुंब प्रत्यक्षात काय करतात – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- अष्टांग हृदय — मानसिक दोषांवरील औषध – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- आघाताची जाण असलेला योग – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- वर्गातील नेहमीच्या सूचना हानी का पोहोचवू शकतात – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- तत्त्वे (SAMHSA काळजी + TCTSY) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- साधनेचा सावध पर्याय-संच (सक्तीने करायची वर्गयोजना नव्हे) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- भक्तीचे आणखी काही आवाज – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- धर्मग्रंथांची आधुनिक काळजीशी सांगड – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- हिंदू जगभरात — मन, दुःख, संगत आणि मदत – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते