तेलुगू आणि कन्नड — वेमन, पोतन, अन्नमय्या, त्यागराज, वचने – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
पुस्तकातून – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
तेलुगू आणि कन्नड — वेमन, पोतन, अन्नमय्या, त्यागराज, वचने
तेलुगू कवी तोच संदेश वाहतात. वेमनाचे छोटे पद्य सांगतात की पावित्र्याची बाह्य चिन्हे स्वस्त असतात; मन महत्त्वाचे असते. पोतनाचे तेलुगू भागवत गजेंद्राच्या मदतीच्या हाकेची पुनर्मांडणी करते: तुमचे बळ संपले तरी मदतीसाठी हाक मारणे योग्यच आहे. अन्नमय्याची गाणी आणि त्यागराजांची 'मनसा संचररे' सारखी गाणी थेट मनाशी बोलतात. 'दुडुकुगल' मध्ये त्यागराज नालायकपणाच्या भावनेत न पडता आपले दोष मान्य करतात.
कन्नडमध्ये बसवण्णांचे कायकवे कैलास हे वचन-संग्रहात त्या पहिल्या वाक्प्रचाराने उल्लेखिले जाणारे वचन आहे (संपादकानुसार क्रमांक बदलतात; काही शालेय आवृत्त्या ते कायक वचनांमध्ये देतात). चेन्नमल्लिकार्जुनाला उद्देशून अक्का महादेवींची वचनेही पहिल्या ओळीने उल्लेखिली जातात. अल्लमप्रभूंची वचने अस्वस्थ मनाशी असलेली ओळख तोडतात. हे घाबरलेल्या व्यक्तीला सोडून देण्याचे परवाने नाहीत. स्त्रीच्या त्रासाला “कुटुंबाची प्रतिष्ठा” म्हणणे थांबवण्याचे हे परवाने आहेत.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- परीक्षा हॉलमधील अर्जुन – पुण्याचा एकोणीस वर्षांचा रोहन देशमुख एका स्पर्धात्मक अभियांत्रिकी परीक्षेची तयारी करत होता. त्याच्या कुटुंबाने कोचिंगवर अनेक वर्षे आणि बचत खर्च केली होती. परीक्षेच्या एक आठवडा आधी…
- दशरथाचा शोक, रामाची स्थिरता – तंजावूरचे त्र्याहत्तर वर्षांचे गोपाल अय्यंगार यांनी पन्नास वर्षांच्या सहजीवनाची साथीदार गमावली, तेव्हा त्यांनी जेवताना बोलणे बंद केले. त्यांचा मुलगा व्यंकट याला ते तिच्या खुर्चीकडे टक लावून…
- सीतेचे धैर्य आणि सौम्य निवड – वाराणसीची एकतीस वर्षांची अंजली शर्मा अनेक वर्षांच्या क्रौर्यानंतर एका हानिकारक विवाहातून बाहेर पडली. आता ती शारीरिकदृष्ट्या सुरक्षित होती, आई-वडिलांसोबत राहत होती, पण तिच्या शरीराला तसे वाटत…
- मोहनचे अस्वस्थ मन – कोझिकोडमधील चाळीस वर्षांच्या दुकानदार मोहन पिल्लई यांना आपले मन माकडासारखे उड्या मारत असल्याचे जाणवले. ते भावासोबतचे जुने भांडण मनात घोळवायचे, व्यवसाय बुडण्याची भीती बाळगायचे, आणि सुटका…
श्लोक
- भगवद्गीता 2.48 – योगात स्थिर राहून, आसक्ती सोडून, यश आणि अपयशात समान राहून कर्म कर. समत्वाला योग म्हणतात.
- भगवद्गीता 2.62 – विषयांचे चिंतन केल्याने आसक्ती उत्पन्न होते. आसक्तीतून इच्छा; इच्छेतून क्रोध.
या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान
आणखी प्रश्न
- मल्याळम — एळुत्तच्छन, पूंतानम, नारायण गुरू – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- मराठी — ज्ञानेश्वर, नामदेव, एकनाथ, तुकाराम, वारीचा मार्ग – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- गुजराती, राजस्थानी, हिंदी–अवधी — नरसिंह, मीरा, तुलसी, सूर, कबीर – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- बंगाली — चैतन्य, रामप्रसाद, चंडी, रामकृष्ण – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- ओडिया, आसामी, मणिपुरी आणि ईशान्य भारत – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- काश्मीर आणि सुदूर उत्तर – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- प्रत्यक्ष वापरता येईल असा नकाशा – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा
- भगवद्गीता 6.5 नुसार आत्मा (आत्मा) असू शकतो…?
- भगवद्गीता 6.34 मध्ये अर्जुन मनाची तुलना यांच्याशी करतो…?
- भगवद्गीता 2.48 शिकवते…?
- भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते