भगवद्गीता 15.9 चा अर्थ काय? (प्रकरण 19)
पुस्तकातून – प्रकरण 19: पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
भगवद्गीता 15.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥
srotram caksuh sparsanam ca rasanam ghranam eva ca |
adhisthaya manas cayam visayan upasevate ||
अर्थ
कान, डोळे, स्पर्श, चव आणि गंध यांचा, तसेच मनाचा आश्रय घेऊन व्यक्ती विषयांचा उपभोग घेते.
रोजच्या जीवनासाठी
हजारो वर्षांपूर्वी या श्लोकाने मानवी मानसशास्त्राचा मूलभूत पाया मांडला: दिवसभरात आपण अनुभवतो ती प्रत्येक गोष्ट आपल्या पाच शारीरिक इंद्रियांमधून गाळली जाते आणि आपल्या मनाद्वारे ( मनस् ) प्रक्रिया केली जाते. तुमचा संपूर्ण आठवडा या संवेदी जाळ्यातूनच जगला जातो.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 19: पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- जेवणाच्या टेबलावर येणे थांबवलेले आजोबा – एकाहत्तर वर्षांचे रघुनाथ कुलकर्णी नाशिकमधील कौटुंबिक जेवणातील सर्वांत मोठा आवाज असायचे. ते क्रिकेटवरून वाद घालायचे, नातवंडांना चिडवायचे आणि दर रविवारी तेच विनोद सांगायचे. सुमारे वर्षभरात ते…
- हेलसिंकीतील अंधारे महिने – आइनो विर्तानेन तेवीस वर्षांची होती, जेव्हा ती आपल्या पदव्युत्तर शिक्षणासाठी चेन्नईहून हेलसिंकीला गेली. सप्टेंबर सुंदर होता. नोव्हेंबरपर्यंत सूर्य उशिरा उगवायचा आणि दुपारच्या मध्यापर्यंत मावळायचा, आणि ती…
- मिहीर आणि टोचणारा शर्ट – सात वर्षांचा मिहीर रोज सकाळी आपल्या शाळेच्या गणवेशावरून रडायचा. 'तो टोचतो! लेबल मला बोचत आहे!' अहमदाबादमधील त्याच्या आई-वडिलांना वाटले की तो शाळा चुकवण्यासाठी बहाणे करत आहे.…
- लीला, वय 41 – स्वयंपाकघरातील एका भयानक आगीतून वाचल्यानंतर दोन वर्षांनी एकेचाळीस वर्षांच्या लीलाला जाणवले की तिच्या मज्जासंस्थेत काहीतरी विचित्र घडत आहे. भांडी घासण्याच्या साबणाच्या एका विशिष्ट ब्रँडचा वास आला…
या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान
आणखी प्रश्न
- जेवणाच्या टेबलावर येणे थांबवलेले आजोबा – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- हेलसिंकीतील अंधारे महिने – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- मिहीर आणि टोचणारा शर्ट – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- “लीला, वय 41” या कथेतून आपण काय शिकू शकतो?
- आढावा – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- दृष्टी – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- ती कशी काम करते – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- मानसिक आरोग्याशी संबंध – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- श्रवण – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- ती कशी काम करते – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते