हेलसिंकीतील अंधारे महिने – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
पुस्तकातून – प्रकरण 19: पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
हेलसिंकीतील अंधारे महिने
आइनो विर्तानेन तेवीस वर्षांची होती, जेव्हा ती आपल्या पदव्युत्तर शिक्षणासाठी चेन्नईहून हेलसिंकीला गेली. सप्टेंबर सुंदर होता. नोव्हेंबरपर्यंत सूर्य उशिरा उगवायचा आणि दुपारच्या मध्यापर्यंत मावळायचा, आणि ती जवळजवळ अंधारातच विद्यापीठात जायची-यायची. ती दहा तास झोपू लागली आणि तरीही थकलेली उठू लागली. तिला गोड खाण्याची ओढ लागली, ती व्याख्याने चुकवू लागली आणि घरून येणाऱ्या संदेशांना उत्तरे देणे तिने बंद केले.
तिने स्वतःला सांगितले की तिला घराची आठवण येते आणि ती कमकुवत आहे. तिथेच लहानाची मोठी झालेली तिची फ्लॅटमेट काट्या हिने हे वेगळ्या नजरेने पाहिले. 'दर हिवाळ्यात मलाही असे वाटते,' ती म्हणाली. 'प्रकाशाच्या अभावामुळे माझी मनःस्थिती बदलते. दुपारी माझ्यासोबत बाहेर चल.' ढगाळ हवामानातही त्यांनी दुपारी रोज थोडे फिरायला सुरुवात केली. काट्याने तिला एक तेजस्वी प्रकाशाचा दिवाही दाखवला, जो विद्यापीठातील एका परिचारिकेने विद्यार्थ्यांना सुचवला होता.
ही कथा काय स्पष्ट करते
प्रकरणातील दृष्टी विभागात नमूद केल्याप्रमाणे, डोळ्यांत शिरणारा प्रकाश शरीराची घड्याळे आणि मनःस्थितीवर परिणाम करतो, त्यामुळे ऋतूंतील बदल सीझनल अफेक्टिव्ह डिसऑर्डर घेऊन येऊ शकतात. स्वतःला दोष देण्यापेक्षा प्रकाश, दिनचर्या आणि तज्ज्ञांची मदत घेणे अधिक उपयोगी ठरते.
ते कसे ओळखावे
दर वर्षी त्याच ऋतूत, सहसा अंधाऱ्या महिन्यांत, सुरू होणारी उदास मनःस्थिती, जड थकवा आणि जास्त झोप.
गोड किंवा पिष्टमय पदार्थांची ओढ, वजन वाढणे आणि प्रेरणा कमी होणे.
एरवी आवडणाऱ्या मित्रांमधील आणि उपक्रमांमधील रस कमी होणे.
उजळ हवामानात किंवा ऋतू बदलल्यावर मनःस्थिती सुधारण्याचा कल.
दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकणारी आणि अभ्यास, काम किंवा नात्यांवर परिणाम करणारी लक्षणे.
काय करावे
रोज दिवसाच्या प्रकाशात बाहेर जा, शक्यतो सकाळी किंवा दुपारी, अगदी पंधरा मिनिटांसाठी का होईना.
झोपणे, उठणे आणि जेवणाच्या वेळा ठरावीक ठेवा.
मित्र आणि कुटुंबाच्या संपर्कात राहा, आणि सामाजिक उपक्रमांचे आधीच नियोजन करा.
रोज शरीराची हालचाल करा; फेरफटका, स्ट्रेचिंग किंवा एखादा वर्ग चालेल.
उदास मनःस्थिती दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकल्यास डॉक्टर किंवा विद्यार्थी आरोग्य सेवेशी बोला, आणि प्रकाश-उपचार व इतर पर्यायांबद्दल विचारा.
काय करावे आणि काय करू नये
| करा | करू नका |
|---|---|
| रोज नैसर्गिक प्रकाशात बाहेर जा. | याला साधा आळस समजू नका. |
| झोपेची नियमित दिनचर्या ठेवा. | दिवसभर घरात पांघरुणाखाली राहू नका. |
| तुमच्यासाठी कठीण असलेल्या ऋतूंसाठी आधीच नियोजन करा. | अंधाऱ्या महिन्यांना सामोरे जाण्यासाठी दारूचा वापर करू नका. |
| तुम्हाला कसे वाटते ते एका विश्वासू व्यक्तीला सांगा. | सल्ल्याशिवाय उपकरणे किंवा पूरक औषधे विकत घेऊ नका. |
| कोणतेही प्रकाश-उपकरण फक्त तज्ज्ञाच्या सल्ल्यानुसारच वापरा. | मदत मागण्यापूर्वी तुमचे कामकाज थांबेपर्यंत वाट पाहू नका. |
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 19: पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- जेवणाच्या टेबलावर येणे थांबवलेले आजोबा – एकाहत्तर वर्षांचे रघुनाथ कुलकर्णी नाशिकमधील कौटुंबिक जेवणातील सर्वांत मोठा आवाज असायचे. ते क्रिकेटवरून वाद घालायचे, नातवंडांना चिडवायचे आणि दर रविवारी तेच विनोद सांगायचे. सुमारे वर्षभरात ते…
- मिहीर आणि टोचणारा शर्ट – सात वर्षांचा मिहीर रोज सकाळी आपल्या शाळेच्या गणवेशावरून रडायचा. 'तो टोचतो! लेबल मला बोचत आहे!' अहमदाबादमधील त्याच्या आई-वडिलांना वाटले की तो शाळा चुकवण्यासाठी बहाणे करत आहे.…
- लीला, वय 41 – स्वयंपाकघरातील एका भयानक आगीतून वाचल्यानंतर दोन वर्षांनी एकेचाळीस वर्षांच्या लीलाला जाणवले की तिच्या मज्जासंस्थेत काहीतरी विचित्र घडत आहे. भांडी घासण्याच्या साबणाच्या एका विशिष्ट ब्रँडचा वास आला…
श्लोक
- भगवद्गीता 15.9 – कान, डोळे, स्पर्श, चव आणि गंध यांचा, तसेच मनाचा आश्रय घेऊन व्यक्ती विषयांचा उपभोग घेते.
या विषयावर आणखी: मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने
आणखी प्रश्न
- मिहीर आणि टोचणारा शर्ट – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- “लीला, वय 41” या कथेतून आपण काय शिकू शकतो?
- आढावा – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- दृष्टी – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- ती कशी काम करते – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- मानसिक आरोग्याशी संबंध – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- श्रवण – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात
- ती कशी काम करते – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- मानसिक आरोग्याशी संबंध – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात (प्रकरण 19)
- गंध – पाच इंद्रिये प्रत्यक्षात कशी काम करतात