नैराश्यासाठी सामान्यतः कोणता उपचार वापरला जातो?

पुस्तकातून – प्रकरण 9: नैराश्य आणि उदास मनःस्थिती

योग्य उत्तर

अँटिडिप्रेसंट औषधे (SSRIs) आणि मानसोपचार

उपचार

नैराश्यावर उपचार करता येतात. अनेक लोक पूर्णपणे बरे होतात किंवा लक्षणे प्रभावीपणे हाताळायला शिकतात.

मानसोपचार

CBT: नकारात्मक विचारांचे नमुने आणि वर्तन ओळखणे आणि बदलणे; उपक्रमांचे वेळापत्रक आणि हळूहळू पुन्हा सहभाग.
इंटरपर्सनल थेरपी (IPT): नाती, भूमिका, शोक, आयुष्यातील बदल.
बिहेविअरल ॲक्टिव्हेशन: माघारीचा प्रतिकार करण्यासाठी अर्थपूर्ण आणि आनंददायक उपक्रम पद्धतशीरपणे वाढवणे.
इतर: सजगतेवर आधारित संज्ञानात्मक थेरपी (विशेषतः पुन्हा उद्भवणे टाळण्यासाठी); सायकोडायनॅमिक थेरपी; कुटुंब किंवा जोडपे हेच समस्येचा भाग असेल तेव्हा कौटुंबिक किंवा जोडप्याची थेरपी.

औषधे

अँटिडिप्रेसंट्स अनेकदा सेरोटोनिन, नॉरएपिनेफ्रिन किंवा डोपामिनवर काम करतात. लक्षात येण्याजोगा परिणाम दिसण्यास सहसा 2–6 आठवडे लागतात. लिहून दिल्याप्रमाणेच घ्या; अचानक बंद करू नका. दुष्परिणाम वेगवेगळे असतात; मानसोपचारतज्ज्ञ फायदे आणि धोके समजावतात.

बायपोलर नैराश्यात, किंवा गंभीर किंवा मनोविकृतीयुक्त नैराश्यात मूड स्टॅबिलायझर किंवा अँटिसायकोटिक्स जोडले जाऊ शकतात. निवड निदान, तीव्रता, वैद्यकीय इतिहास आणि प्रतिसाद यांवर अवलंबून असते. मध्यम ते गंभीर नैराश्यात औषधे अनेकदा थेरपीसोबत दिली जातात.

जीवनशैली आणि स्व-मदत — तज्ज्ञांच्या उपचारांना आधार देतात

नियमित दिनचर्या: झोपण्याच्या आणि उठण्याच्या ठरलेल्या वेळा, नियमित जेवण, नियोजित दिवस.
शारीरिक हालचाल: बहुतेक दिवस अगदी सौम्य चालणेही.
झोप: 7–9 तास; निद्रानाशावर उपाय करा.
सामाजिक संपर्क: अगदी छोट्या प्रकारेही संपर्कात राहा; एकाकीपणा कमी करण्यासाठी गटांमध्ये सामील व्हा.
अर्थपूर्ण उपक्रम: काम, अभ्यास, छंद, सेवा किंवा आध्यात्मिक साधनेत हळूहळू पुन्हा सहभागी व्हा.
पदार्थ कमी करणे: दारू मर्यादित करा; मनोरंजनासाठीचे अमली पदार्थ टाळा.
तज्ज्ञांकडे पाठपुरावा: नियमित भेटी; लक्षणे आणि दुष्परिणामांबद्दल प्रामाणिक चर्चा.

WHO नैराश्यासाठी उपयुक्त स्व-काळजीच्या कृती म्हणून नियमित हालचाल, झोप आणि खाण्याच्या नियमित पद्धती, दारू आणि अमली पदार्थ कमी करणे, आणि जोडलेले राहणे यांची विशेष शिफारस करते.

संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 9: नैराश्य आणि उदास मनःस्थिती

खऱ्या आयुष्यातील कथा

करडे आठवडे – सोळा वर्षांची काव्या आपल्या खोलीत नाचायची आणि चेन्नईतील आपल्या चुलत बहिणीशी तासन्तास गप्पा मारायची. गेल्या दोन महिन्यांत तिने फोन उचलणे बंद केले, नृत्याचा वर्ग सोडला आणि…
अबोल शेतकरी – एक्कावन्न वर्षांचे रमेश नागपूरजवळ तीन एकर शेती करतात. दोन वाईट हंगाम आणि फेडता न येणाऱ्या कर्जानंतर ते अबोल आणि तापट झाले आहेत. ते आता चहाच्या टपरीवरील…
बाळ झाल्यानंतर – फातिमाने सहा आठवड्यांपूर्वी दुबईत, कराचीतील आपल्या आईपासून दूर, एका निरोगी मुलीला जन्म दिला. सगळे म्हणतात की तिने आनंदी असायला हवे. त्याऐवजी ती दूध पाजताना रडते आणि…
आजोबांनी वाचणे सोडले – त्र्याहत्तर वर्षांचे जोसेफ कोचीमध्ये आपल्या मुलाच्या कुटुंबासोबत राहतात. गेल्या वर्षी पत्नीचे निधन झाल्यापासून आणि गुडघ्यांमुळे रोजचे फिरणे बंद झाल्यापासून ते एकाच खुर्चीत बसून राहतात. पूर्वी ते…

या विषयावर आणखी: नैराश्य आणि उदासी – लक्षणे, कारणे आणि बरे होण्याचा मार्ग