जीवनसत्त्वे – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
पुस्तकातून – प्रकरण 21: शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
जीवनसत्त्वे
व्हिटॅमिन D
मेंदू आणि रोगप्रतिकार कार्याला आधार देणारे संप्रेरकासारखे जीवनसत्त्व. कमतरतेचा संबंध नैराश्य, SAD आणि बौद्धिक घसरणीशी. स्रोत: सूर्यप्रकाश, तेलकट मासे, जीवनसत्त्वयुक्त अन्न, पूरक गोळ्या. तपासणी: 25-हायड्रॉक्सी व्हिटॅमिन D. अनेकदा उल्लेखिली जाणारी श्रेणी साधारण 30–50 ng/mL (काही तज्ज्ञांच्या मते 40–60). तुमच्या देशासाठी आणि प्रयोगशाळेसाठी तज्ज्ञांकडून खात्री करा.
B जीवनसत्त्वे
B12: मज्जातंतूंचे कार्य, DNA, लाल रक्तपेशी. कमतरता: नैराश्य, चिंता, स्मृतीच्या समस्या, थकवा, मज्जातंतूंचे विकार (न्यूरोपॅथी). स्रोत: प्राणिजन्य पदार्थ, जीवनसत्त्वयुक्त अन्न. धोका असलेले: शाकाहारी (व्हेगन), वृद्ध, पचनाच्या समस्या असलेले लोक.
B9 (फोलेट): DNA आणि न्यूरोट्रान्समीटरची निर्मिती. कमतरता: नैराश्य, बौद्धिक बाधा, ॲनिमिया. स्रोत: पालेभाज्या, कडधान्ये, जीवनसत्त्वयुक्त धान्ये. गर्भारपणात महत्त्वाचे.
B6: सेरोटोनिन, डोपामिन, GABA यांचे संश्लेषण. कमतरता: नैराश्य, गोंधळ, कमकुवत रोगप्रतिकारशक्ती. स्रोत: मासे, कोंबडी, बटाटे, केळी.
B1, B2, B3, B5: ऊर्जेचे चयापचय आणि मेंदूचे कार्य. कमतरतेमुळे थकवा, नैराश्य, बौद्धिक समस्या होऊ शकतात.
जीवनसत्त्वे C आणि E
व्हिटॅमिन C: अँटिऑक्सिडंट, न्यूरोट्रान्समीटरचे संश्लेषण, रोगप्रतिकारशक्तीला आधार. कमतरता: थकवा, नैराश्य, कमकुवत रोगप्रतिकारशक्ती (गंभीर असल्यास स्कर्व्ही). स्रोत: लिंबूवर्गीय फळे, बेरी, मिरच्या, ब्रोकोली.
व्हिटॅमिन E: अँटिऑक्सिडंट, पेशींच्या आवरणांचे रक्षण करते. कमतरता: मज्जासंस्थेच्या समस्या, स्नायूंचा अशक्तपणा. स्रोत: सुकामेवा, बिया, वनस्पती तेले.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 21: शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- चाळिशीत थकलेली, उदास आणि विसरभोळी – कोल्हापुरातील बेचाळीस वर्षांच्या शिक्षिका सुनीता पाटील यांना जवळजवळ वर्षभर निरुत्साही वाटत होते. दुपारपर्यंत त्या थकून जायच्या, इतरांना उबदार वाटत असताना त्यांना थंडी वाजायची, आणि त्यांचे केस…
- कबीरचे टाळलेले जेवण – पस्तीस वर्षांचा कबीर शेख हैदराबादमध्ये डिलिव्हरी व्हॅन चालवायचा. त्याचे दिवस चहा आणि बिस्किटांवर चालायचे, आणि रात्री उशिरा भरपूर जेवण. अलीकडे तो पत्नीवर चिडत होता, दुपारपर्यंत थरथरल्यासारखा…
- नेहाची मुंग्या येणारी बोटे – एकोणीस वर्षांची नेहा वर्मा दिल्लीत वसतिगृहात राहणारी पहिल्या वर्षाची विद्यार्थिनी होती. ती कडक शाकाहारी होती आणि इन्स्टंट नूडल्स, चहा आणि बिस्किटांवर दिवस काढायची. दुपारी ती अभ्यास…
श्लोक
- भगवद्गीता 17.8 – आयुष्य, सत्त्व (स्पष्टता), बळ, आरोग्य, सुख आणि प्रीती वाढवणारे — रसाळ, नैसर्गिकरीत्या स्निग्ध, स्थिर आणि मनाला रुचणारे — आहार सात्त्विक मनाला प्रिय असतात.
या विषयावर आणखी: मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने
आणखी प्रश्न
- व्हिटॅमिन D – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- B जीवनसत्त्वे – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- जीवनसत्त्वे C आणि E – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- खनिजे – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- अमिनो आम्ले आणि ओमेगा-3 – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- आतडे–मेंदू अक्ष आणि सूज – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- व्यावहारिक शिफारसी – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- मानसिक आजारासारख्या दिसणाऱ्या शारीरिक स्थिती – शरीरातील रसायने आणि मानसिक आरोग्य
- थायरॉइड संप्रेरकांच्या असंतुलनामुळे होऊ शकते…?
- रक्तशर्करेच्या असंतुलनाचा परिणाम होऊ शकतो…?