स्किझोफ्रेनिया आणि संबंधित विकार – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
पुस्तकातून – प्रकरण 11: मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
स्किझोफ्रेनिया आणि संबंधित विकार
स्किझोफ्रेनिया हा दीर्घकालीन आजार आहे. एखाद्या व्यक्तीत महिन्याच्या बहुतांश काळात यांपैकी किमान दोन गोष्टी असतात तेव्हा डॉक्टर त्याचे निदान करतात: पक्क्या खोट्या समजुती (भ्रम), तिथे नसलेल्या गोष्टी ऐकू येणे किंवा दिसणे (भास), गोंधळलेले बोलणे, अतिशय विस्कळीत वर्तन, किंवा रस आणि भावना गमावणे. दैनंदिन जीवनावर वाईट परिणाम झालेला असावा, आणि लक्षणे एकूण किमान सहा महिने टिकलेली असावीत.
सुरुवात अनेकदा किशोरावस्थेच्या उत्तरार्धात किंवा प्रौढावस्थेच्या सुरुवातीला होते. ते विचार, संवेदना, भावना आणि वर्तनावर परिणाम करते.
महत्त्वाच्या गोष्टी:
स्किझोफ्रेनिया म्हणजे "दुभंगलेले व्यक्तिमत्त्व" नव्हे (तो डिसोसिएटिव्ह आयडेंटिटी डिसऑर्डर आहे, एक वेगळी आणि दुर्मीळ स्थिती).
स्किझोफ्रेनिया असलेले बहुतेक लोक हिंसक नसतात; ते हिंसेचे बळी ठरण्याची किंवा स्वतःला इजा करण्याची शक्यता अधिक असते.
लवकर आणि सातत्यपूर्ण उपचारांनी (अँटिसायकोटिक औषधे, मनो-सामाजिक आधार, कुटुंबाचे शिक्षण, पुनर्वसन) अनेक लोक सुधारतात आणि अर्थपूर्ण आयुष्य जगतात.
संबंधित विकारांमध्ये स्किझोअफेक्टिव्ह डिसऑर्डर (स्किझोफ्रेनिया आणि मनःस्थितीचा विकार या दोन्हींची वैशिष्ट्ये) आणि इतर अल्पकालीन किंवा पदार्थांशी संबंधित मनोविकृतीच्या स्वरूपांचा समावेश होतो. यांची वर्गवारी मानसोपचारतज्ज्ञ करतात; कौटुंबिक वाद नव्हे.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 11: मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- झोपेविना आठ दिवस – दिल्लीतील अठ्ठावीस वर्षांचा जाहिरात अधिकारी विक्रम आठवडाभर नीट झोपलेला नाही. त्याला स्वतः अतिशय बुद्धिमान असल्यासारखे वाटते. तो भराभर बोलतो, तीन कंपन्या सुरू करण्याच्या मोठ्या योजना आखतो,…
- शांताच्या मुलामधील आवाज – शांता ओडिशातील एका गावात राहते. तिचा बावीस वर्षांचा मुलगा मोहन शांत, मेहनती विद्यार्थी होता. गेल्या काही महिन्यांत तो संशयी झाला आहे, शेजारी आपल्याविरुद्ध कट रचत आहेत…
- पहाटे दोन वाजता झोई – तेवीस वर्षांची झोई ब्रिस्टलमध्ये राहते. तिची मैत्री तेजाने भडकते आणि मग कोसळते. तिची सर्वांत जवळची मैत्रीण उत्तर द्यायला जास्त वेळ लावते, तेव्हा आपल्याला सोडून दिले जात…
- हळूहळू घरी परतताना – एकतीस वर्षांचा संजय स्किझोफ्रेनियासाठी बंगळुरूमध्ये दोन महिने रुग्णालयात होता. आता तो आई-वडिलांसोबत घरी आहे. तो अधिक शांत आहे, पण संथ, अबोलही आहे आणि अनेकदा तासन्तास बसून…
श्लोक
- भगवद्गीता 5.18 – विद्वान नम्र व्यक्ती, गाय, हत्ती, कुत्रा आणि कुत्र्याचे मांस शिजवणारा — या सर्वांकडे ज्ञानी समदृष्टीने पाहतात.
या विषयावर आणखी: भावना, राग आणि मनःस्थितीतील चढ-उतार – आपल्या भावना समजून घ्या
आणखी प्रश्न
- व्यक्तिमत्त्वाच्या स्थिती – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- क्लस्टर A (विचित्र किंवा विलक्षण) – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- क्लस्टर B (नाट्यमय, भावनिक किंवा अनियमित) – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- क्लस्टर C (चिंताग्रस्त किंवा भयग्रस्त) – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- कारणे – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- उपचार – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती (प्रकरण 11)
- औषधे – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- मानसोपचार आणि मनो-सामाजिक आधार – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- जीवनशैली आणि कुटुंब – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- कलंक आणि मानवी अधिकार – मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती
- अतिविचार आणि काळजी कशी थांबवावी
- राग कसा आवरावा