कठोपनिषद 1.3.3–4 चा अर्थ काय? (प्रकरण 24)

पुस्तकातून – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

कठोपनिषद 1.3.3–4

आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च । बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥

atmanam rathinam viddhi sariram ratham eva ca | buddhim tu sarathim viddhi manah pragraham eva ca ||

अर्थ

आत्म्याला रथी, शरीराला रथ, बुद्धीला सारथी आणि मनाला लगाम जाण.

रोजच्या जीवनासाठी

घोडे (इंद्रिये आणि आवेग) उधळले, तर फक्त रथीला दोष देऊ नका. झोप, अन्न, संगत तपासा — आणि आवश्यक असेल तेव्हा रथासाठी स्वतः डॉक्टर.

संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

खऱ्या आयुष्यातील कथा

परीक्षा हॉलमधील अर्जुन – पुण्याचा एकोणीस वर्षांचा रोहन देशमुख एका स्पर्धात्मक अभियांत्रिकी परीक्षेची तयारी करत होता. त्याच्या कुटुंबाने कोचिंगवर अनेक वर्षे आणि बचत खर्च केली होती. परीक्षेच्या एक आठवडा आधी…
दशरथाचा शोक, रामाची स्थिरता – तंजावूरचे त्र्याहत्तर वर्षांचे गोपाल अय्यंगार यांनी पन्नास वर्षांच्या सहजीवनाची साथीदार गमावली, तेव्हा त्यांनी जेवताना बोलणे बंद केले. त्यांचा मुलगा व्यंकट याला ते तिच्या खुर्चीकडे टक लावून…
सीतेचे धैर्य आणि सौम्य निवड – वाराणसीची एकतीस वर्षांची अंजली शर्मा अनेक वर्षांच्या क्रौर्यानंतर एका हानिकारक विवाहातून बाहेर पडली. आता ती शारीरिकदृष्ट्या सुरक्षित होती, आई-वडिलांसोबत राहत होती, पण तिच्या शरीराला तसे वाटत…
मोहनचे अस्वस्थ मन – कोझिकोडमधील चाळीस वर्षांच्या दुकानदार मोहन पिल्लई यांना आपले मन माकडासारखे उड्या मारत असल्याचे जाणवले. ते भावासोबतचे जुने भांडण मनात घोळवायचे, व्यवसाय बुडण्याची भीती बाळगायचे, आणि सुटका…

या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान

कठोपनिषद 1.3.3–4 चा अर्थ काय? (प्रकरण 24)

कठोपनिषद 1.3.3–4

अर्थ

रोजच्या जीवनासाठी

खऱ्या आयुष्यातील कथा

आणखी प्रश्न