भगवद्गीता 7.4 चा अर्थ काय?
पुस्तकातून – प्रकरण 20: पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
भगवद्गीता 7.4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥
bhumir apo 'nalo vayuh kham mano buddhir eva ca |
ahankara itiyam me bhinna prakrtir astadha ||
अर्थ
पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू, आकाश, मन, बुद्धी आणि अहंकार — ही माझी आठ प्रकारांत विभागलेली प्रकृती आहे.
रोजच्या जीवनासाठी
आधुनिक समाजात आपण अनेकदा शारीरिक शरीर आणि मन यांना दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी मानण्याची चूक करतो. हा प्रसिद्ध श्लोक ती चूक दुरुस्त करतो. पाहा, तो पाच भौतिक महाभूतांची (पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू आणि आकाश) यादी तीन मानसिक क्षमतांच्या बरोबरीनेच देतो: प्रतिक्रिया देणारे मन ( मनस् ), स्पष्ट बुद्धी ( बुद्धी ) आणि अहं ( अहंकार ).
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 20: पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- अस्वस्थ रात्रपाळी – अठ्ठावीस वर्षांचा अर्जुन बंगळुरूमधील एका सॉफ्टवेअर सपोर्ट सेंटरमध्ये काम करायचा. त्याच्या शिफ्ट दर आठवड्याला बदलायच्या. जमेल तेव्हा तो खायचा, सहसा थंड खाऊ आणि कडक चहा, आणि…
- तापलेल्या व्यवस्थापिका – सीमा राव मुंबईत एक व्यस्त फायनान्स टीम चालवायच्या. त्या तल्लख आणि आदरणीय होत्या, पण अलीकडे प्रत्येक छोट्या विलंबाने त्या भडकायच्या. त्यांची छाती गरम वाटायची, चेहरा लाल…
- पावसाळी ढगासारखी जड – पतीच्या निधनानंतर बासष्ट वर्षांच्या कमलादेवी मदुराईजवळच्या एका गावात आपल्या मुलाच्या कुटुंबासोबत राहत होत्या. महिने गेले आणि त्यांची हालचाल कमी कमी होत गेली. त्या दीर्घ झोपायच्या, दिलाशासाठी…
या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान
आणखी प्रश्न
- अस्वस्थ रात्रपाळी – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- तापलेल्या व्यवस्थापिका – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- पावसाळी ढगासारखी जड – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- हा नकाशा मानसशास्त्राच्या बाजूला का आहे – पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
- पाच महाभूते – पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
- जगलेल्या आयुष्यातील मिश्रणे – पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
- व्यावहारिक उपयोग – पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
- महाभूतांवरील ध्यान – पाच इंद्रिये आणि पंचमहाभूते
- पारंपरिक हिंदू तत्त्वज्ञानात कोणते महाभूत गंधाच्या इंद्रियाशी जोडलेले आहे?
- आकाश (अवकाश) हे महाभूत कोणत्या इंद्रियाशी जोडलेले आहे?
- भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते