भगवद्गीता 6.16–17 चा अर्थ काय?
पुस्तकातून – प्रकरण 1: मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
भगवद्गीता 6.16–17
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥
natyashnatas tu yogo ’sti na caikantam anashnatah |
na catisvapnashilasya jagrato naiva carjuna ||
yuktahara-viharasya yukta-ceshtasya karmasu |
yukta-svapnavabodhasya yogo bhavati duhkhaha ||
अर्थ
जो फार खातो किंवा उपाशी राहतो, जो फार झोपतो किंवा अजिबात झोपत नाही, त्याच्यासाठी योग नाही. ज्याचा आहार, विहार, कर्म, झोप आणि जागरण मोजकी आहेत, त्याच्यासाठी योग दुःखांचा नाश करणारा होतो.
रोजच्या जीवनासाठी
शारीरिक सवयी या मानसिक आरोग्याचा पाया का आहेत, हे हा श्लोक नेमके दाखवतो. तुम्ही आपल्या शरीराचे काय करता — किती खाता, झोपता आणि हालचाल करता — याचा तुमच्या मनाला कसे वाटते यावर थेट परिणाम होतो. मूलभूत शारीरिक गरजांकडे दुर्लक्ष केल्यास मानसिक शांती मिळू शकत नाही. स्थिर, संतुलित दिनचर्या हे ताण आणि भावनिक दुःखाविरुद्ध तुमचे सर्वांत भक्कम संरक्षण आहे.
संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 1: मानसिक आरोग्य म्हणजे काय?
खऱ्या आयुष्यातील कथा
- बारा नंबरची शांत खोली – मीरा सोळा वर्षांची होती आणि सुमारे दोन महिन्यांपूर्वीपर्यंत घरातली सर्वांत बोलकी व्यक्ती होती. गृहपाठ करताना ती गाणी म्हणायची, भावाशी क्रिकेटवरून वाद घालायची आणि रोज संध्याकाळी आजीला…
- लोक काय म्हणतील? – चौतीस वर्षांचा रोहन पुण्यात सेल्स मॅनेजर होता आणि महिनोन्महिने त्याला नीट झोप लागली नव्हती. तो रोज पहाटे चार वाजता धडधडत्या हृदयाने जागा व्हायचा, पत्नी पूजावर चिडायचा,…
- त्यांची आठवण, हळूहळू भरणारी जखम – श्रीमती अन्नम्मा जोसेफ सत्तर वर्षांच्या होत्या आणि मार्चमध्ये त्यांनी पंचेचाळीस वर्षांच्या सहजीवनाचा साथीदार गमावला होता. जूनपर्यंतही त्या बहुतेक संध्याकाळी रडत असत, आणि कधीकधी आठवण होण्याआधी चहासाठी…
- शेत नसलेली डोकेदुखी – अठ्ठेचाळीस वर्षांचा रमेश विदर्भातील एका गावात तीन एकर शेती करायचा. दोन पावसाळे वाया गेल्यानंतर आणि फेडता न येणाऱ्या कर्जानंतर तो डोकेदुखी, पोटात जळजळ आणि पाठदुखीची तक्रार…
या विषयावर आणखी: मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान
आणखी प्रश्न
- भगवद्गीता 5.18 चा अर्थ काय? (प्रकरण 1)
- भगवद्गीता 2.56 चा अर्थ काय?
- अमृतबिंदु उपनिषद, श्लोक 2 चा अर्थ काय?
- भगवद्गीता 2.50 चा अर्थ काय? (प्रकरण 1)
- भगवद्गीता 4.34 चा अर्थ काय? (प्रकरण 1)
- तिरुक्कुरळ 129 चा अर्थ काय?
- बारा नंबरची शांत खोली – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- लोक काय म्हणतील? – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- त्यांची आठवण, हळूहळू भरणारी जखम – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- शेत नसलेली डोकेदुखी – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे
- भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते