Source: # भावना, राग आणि मनःस्थितीतील चढ-उतार – आपल्या भावना समजून घ्या भावना, विचार आणि मनःस्थिती: भावना का बदलतात, राग कसा हाताळावा, आणि मनःस्थितीतील बदलांना (उदा. बायपोलर) कधी उपचार लागतात. ## या विषयावरील प्रकरणे ### Chapter 5: भावना, अनुभूती, विचार आणि मनःस्थिती चार शब्द, एक अंतर्मनातील हवामान : भावना असण्याची परवानगी आहे. आठवडे उलथून पडणे ही वेगळी समस्या आहे. - [5.1 व्याख्या](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#definitions/) - [5.2 संज्ञानात्मक त्रिकोण](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#the-cognitive-triangle/) - [5.3 सामान्य संज्ञानात्मक विकृती](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#common-cognitive-distortions/) - [5.4 भावनांचे नियमन करण्याची कौशल्ये](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#emotional-regulation-skills/) - [5.5 तोंड देण्याच्या आरोग्यदायी विरुद्ध हानिकारक पद्धती](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#healthy-vs-unhealthy-coping/) - [5.6 भावनिक जाणीव: पहिले पाऊल](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#emotional-awareness-step-one/) - [5.7 ABC प्रारूप: विचार भावनांना आकार कसा देतात](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#the-abc-model-how-thoughts-shape-feelings/) - [5.8 विचारांची नोंद (थॉट रेकॉर्ड)](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#the-thought-record/) - [5.9 सजगता (माइंडफुलनेस)](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#mindfulness/) - [5.10 स्व-करुणा](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#self-compassion/) - [5.11 कृतज्ञता, अर्थ आणि सामर्थ्ये](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#gratitude-meaning-and-strengths/) - [5.12 राग हाताळणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#managing-anger/) - [5.13 सतत तेच विचार आणि काळजी हाताळणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#handling-rumination-and-worry/) - [चिंतन उपक्रम](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#reflection-activity/) - [5.14 दोन कथा](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#two-stories/) - [5.15 एक सोबती श्लोक](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/5#one-companion-verse-2/) ### Chapter 11: मनःस्थिती, मनोविकृती आणि व्यक्तिमत्त्वविषयक स्थिती चक्रे, वास्तवाची पडताळणी आणि दीर्घकालीन शैली : एखादे नाव दवाखान्याचे दार उघडू शकते. ते कलंकही लावू शकते. त्याचा वापर शिक्षा म्हणून नव्हे, तर दार म्हणून करा. - [11.1 या स्थिती काळजीपूर्वक समजून घेण्याची गरज का आहे](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#why-these-conditions-need-careful-understanding/) - [11.2 नैराश्याच्या पलीकडचे मनःस्थितीचे विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#mood-disorders-beyond-depression/) - [11.3 मनोविकृतीचे विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#psychotic-disorders/) - [11.4 स्किझोफ्रेनिया आणि संबंधित विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#schizophrenia-and-related-disorders/) - [11.5 व्यक्तिमत्त्वाच्या स्थिती](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#personality-conditions/) - [11.6 कारणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#causes/) - [11.7 उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#treatment-2/) - [11.8 कलंक आणि मानवी अधिकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#stigma-and-human-rights/) - [11.9 तातडीची मदत केव्हा घ्यावी](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#when-to-seek-urgent-help/) - [11.10 बायपोलर डिसऑर्डर अधिक सविस्तर](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#bipolar-disorder-in-more-detail/) - [11.11 मनोविकृती अनुभवणाऱ्या व्यक्तीला कसा प्रतिसाद द्यावा](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#how-to-respond-to-a-person-experiencing-psychosis/) - [11.12 बॉर्डरलाइन पर्सनॅलिटी डिसऑर्डर (BPD) अधिक सविस्तर](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#borderline-personality-disorder-bpd-in-more-detail/) - [11.13 व्यक्तिमत्त्व विकार असलेल्या व्यक्तीसोबत राहणे किंवा तिला आधार देणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#living-with-or-supporting-someone-with-a-personality-disorder/) - [11.14 एक साधी कथा](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#a-simple-story-4/) - [11.15 एक सोबती श्लोक](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/11#one-companion-verse-7/) ### Chapter 22: प्रगत मानसशास्त्रीय समस्या योग्य दार उघडणारी नावे : विलगता, ऑब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह डिसऑर्डर (OCD), आहारविषयक विकार, व्यक्तिमत्त्वाचे नमुने आणि व्यसन यांच्यावर उपचार करता येतात. ते चारित्र्यावरील निकाल नाहीत. - [22.1 विलगता (डिसोसिएशन)](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/22#dissociation/) - [22.2 ऑब्सेसिव्ह-कंपल्सिव्ह डिसऑर्डर](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/22#obsessive-compulsive-disorder/) - [22.3 आहारविषयक विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/22#eating-disorders-1/) - [22.4 व्यक्तिमत्त्व विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/22#personality-disorders/) - [22.5 व्यसन विकार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/22#substance-use-disorders/) ## खऱ्या आयुष्यातील कथा (17) - [रागावलेली नाही, फक्त थकलेली](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/not-angry-just-tired-17/) – तेहतीस वर्षांची सना हैदराबादमध्ये अकाउंटंट म्हणून काम करायची. जवळजवळ आठवडाभर ती जिला 'एक मूड' म्हणायची त्यात होती. ती रिक्षाचालकावर चिडली, सहकाऱ्यांकडे डोळे फिरवले आणि… - [मी नेहमीच अपयशी ठरतो](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/i-always-fail-18/) – चाळीस वर्षांचा विक्रम चेन्नईत इंजिनिअर होता आणि त्याने नुकतेच एका क्लायंटसमोर सादरीकरण केले होते. त्यातील बहुतेक भाग चांगला झाला, पण एका स्लाइडमध्ये चूक होती… - [घरातील प्रेशर कुकर](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-pressure-cooker-at-home-19/) – पंचावन्न वर्षांचे श्री. देशमुख नागपुरात बँकेत कारकून होते आणि त्यांच्या तापट स्वभावासाठी ओळखले जायचे. एका संध्याकाळी त्यांचा मुलगा आदित्य उशिरा घरी आला. श्री. देशमुख… - [पहाटे तीनच्या काळज्या](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/three-oclock-worries-20/) – अठ्ठावीस वर्षांची एलेना माद्रिदमध्ये राहणारी ग्राफिक डिझायनर होती. बहुतेक रात्री ती पहाटे तीन वाजता जागी व्हायची आणि तिचे मन धावू लागायचे: मी योग्य फाइल… - [रविवार रात्रीचा पैसा](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/sunday-night-money-159/) – एक जोडपे दर रविवारी पैशावरून भांडायचे. एकाकी शनिवारनंतर मनःस्थिती खालावत असे. आपल्या मनःस्थितीला नाव दिल्याने पैशाची समस्या सुटली नाही, पण प्रत्येक वाद हा त्यांच्या… - ["रागावलेले" मूल](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-child-who-was-angry-160/) – त्याला भूक लागली होती. स्वभावावरच्या व्याख्यानापेक्षा रात्रीच्या जेवणाने अधिक सुधारणा झाली. आधी शरीर, मग कथा - [झोपेविना आठ दिवस](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/eight-days-without-sleep-43/) – दिल्लीतील अठ्ठावीस वर्षांचा जाहिरात अधिकारी विक्रम आठवडाभर नीट झोपलेला नाही. त्याला स्वतः अतिशय बुद्धिमान असल्यासारखे वाटते. तो भराभर बोलतो, तीन कंपन्या सुरू करण्याच्या मोठ्या… - [शांताच्या मुलामधील आवाज](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-voices-in-shantas-son-44/) – शांता ओडिशातील एका गावात राहते. तिचा बावीस वर्षांचा मुलगा मोहन शांत, मेहनती विद्यार्थी होता. गेल्या काही महिन्यांत तो संशयी झाला आहे, शेजारी आपल्याविरुद्ध कट… - [पहाटे दोन वाजता झोई](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/zoe-at-two-in-the-morning-45/) – तेवीस वर्षांची झोई ब्रिस्टलमध्ये राहते. तिची मैत्री तेजाने भडकते आणि मग कोसळते. तिची सर्वांत जवळची मैत्रीण उत्तर द्यायला जास्त वेळ लावते, तेव्हा आपल्याला सोडून… - [हळूहळू घरी परतताना](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/coming-home-slowly-46/) – एकतीस वर्षांचा संजय स्किझोफ्रेनियासाठी बंगळुरूमध्ये दोन महिने रुग्णालयात होता. आता तो आई-वडिलांसोबत घरी आहे. तो अधिक शांत आहे, पण संथ, अबोलही आहे आणि अनेकदा… - [श्री. हसन यांना खोलीचा कोपरा आवडतो](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/mr-hassan-prefers-the-edge-of-the-room-47/) – कैरोमधील पंचेचाळीस वर्षांचे अकाउंटंट हसन नेहमीच आपल्यापुरते राहिले आहेत. कामावर ते बैठका आणि दुपारचे जेवण टाळतात, लोकांना आपण कंटाळवाणे किंवा मूर्ख वाटू अशी त्यांना… - [विक्रम, वय 23](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/vikram-age-23-166/) – तेवीस वर्षांचा विक्रम सहसा एक स्थिर तरुण होता, पण काही आठवड्यांत तो पूर्णपणे बदलला. त्याने अचानक झोपणे बंद केले, तरीही थकण्याऐवजी तो एका अस्वस्थ,… - [काचेची भिंत](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-glass-wall-86/) – मँचेस्टरमधील बावीस वर्षांचा विद्यार्थी डॅनियल ओकाफोर आठवडोन्आठवडे परीक्षेचा ताण आणि अपुऱ्या झोपेनंतर ग्रंथालयातून परत चालत येत होता, तेव्हा काहीतरी विचित्र घडले. रस्ता सपाट, चित्रपटाच्या… - [पुन्हा गॅस तपासणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/checking-the-gas-again-87/) – चेन्नईतील चौतीस वर्षांची अकाउंटंट रुक्मिणी अय्यर पूर्वी निवांत स्वभावाची होती. गेल्या वर्षभरात ती घरातून निघण्यापूर्वी गॅसची शेगडी तपासू लागली. आधी एकदा, मग पाच वेळा,… - [रिकामे ताट](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-empty-plate-88/) – कोचीची पंधरा वर्षांची अनन्या मेनन नेहमीच उत्कृष्ट कामगिरी करणारी होती. एका वर्गमित्राने तिला वजनावरून चिडवल्यानंतर ती 'आरोग्यदायी खाणे' करू लागली. लवकरच तिने गोड पदार्थ… - [मीरा आणि भावनांचे वादळ](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/mira-and-the-storm-of-feelings-89/) – गोव्याची सव्वीस वर्षांची मीरा डिसूझा तिच्या ओळखीच्या कोणाहीपेक्षा गोष्टी अधिक तीव्रतेने अनुभवायची. तिचा बॉयफ्रेंड रोहन उत्तर द्यायला उशीर करायचा, तेव्हा तो आपल्याला सोडून जात… - [झोपेसाठी एक पेग](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/one-drink-to-sleep-90/) – एक्कावन्न वर्षांचे विक्रम चौहान जयपूरमधील यशस्वी वाहतूक कंत्राटदार होते. व्यवसायात तोटा झाल्यानंतर ते रात्री 'स्विच ऑफ' होण्यासाठी 'एक पेग' घेऊ लागले. वर्षभरात ते तीन-चार… ## श्लोक (2) - [भगवद्गीता 2.62–2.63](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-2-62-2-63-16/) – विषयांचे चिंतन केल्याने आसक्ती निर्माण होते; आसक्तीतून इच्छा; इच्छेतून क्रोध. क्रोधातून मोह; मोहातून स्मृतिभ्रंश; स्मृतिभ्रंशातून बुद्धीचा नाश; बुद्धीचा नाश झाल्याने माणूस पतन पावतो. - [भगवद्गीता 5.18](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-5-18-21/) – विद्वान नम्र व्यक्ती, गाय, हत्ती, कुत्रा आणि कुत्र्याचे मांस शिजवणारा — या सर्वांकडे ज्ञानी समदृष्टीने पाहतात. ## आणखी विषय - [मानसिक आरोग्य म्हणजे काय? मन समजून घेण्याचे आणि मदत मिळवण्याचे सोपे मार्गदर्शन](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/mental-health-basics/) - [मनःस्थितीमागील मेंदू, संप्रेरके आणि शरीरातील रसायने](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/brain-and-body/) - [ताण – कारणे, लक्षणे आणि कामाचा व परीक्षेचा ताण कमी करण्याचे उपाय](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/stress/) - [चिंता, पॅनिक अटॅक आणि भीती – लक्षणे, कारणे आणि काय मदत करते](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/anxiety/) - [नैराश्य आणि उदासी – लक्षणे, कारणे आणि बरे होण्याचा मार्ग](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/depression/) - [आघात, दुःख आणि वियोग – आपल्या गतीने बरे होणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/trauma-grief/) - [मुले, किशोर आणि पालक – घर आणि शाळेतील मानसिक आरोग्य](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/children-parents/) - [झोपेच्या समस्या, आहार आणि दिनचर्या – निरोगी मनासाठी](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/sleep-food-routine/) - [समुपदेशन, थेरपी आणि मानसोपचाराची औषधे – सोपी माहिती](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/therapy-medicines/) - [मानसिक आजारात जवळच्यांना मदत – कुटुंब आणि नाती](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/family-relationships/) - [मानसिक संकट आणि आत्महत्या प्रतिबंध – काय करावे](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/safety-crisis/) - [पाच इंद्रिये, पंचमहाभूते आणि मन](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/senses-elements/) - [मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/spiritual-wisdom/) - [दारू, तंबाखू, ड्रग्ज आणि जुगाराचे व्यसन – लक्षणे आणि सुटका](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/addiction/) - [फोनचे व्यसन, सोशल मीडिया आणि स्क्रीन टाइम – डिजिटल आरोग्य](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/digital-life/) - [निरोगी वृद्धत्व, विस्मरण आणि डिमेन्शिया – ज्येष्ठांची काळजी](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/later-life/) [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://psychologyforeveryone.in/contact/) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/) --- *Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)