आज रात्री काही चुकले तर?

मीरा हैदराबादमधील बेचाळीस वर्षांची आई आहे, जिला शेवटचा काळजीविना गेलेला दिवस आठवत नाही. माझा मुलगा नापास झाला तर? माझ्या पतीच्या छातीतील दुखणे गंभीर असले तर? स्वयंपाकाचा गॅस गळला तर? ती तीनदा स्टोव्ह तपासते आणि दिवसातून …

मीरा हैदराबादमधील बेचाळीस वर्षांची आई आहे, जिला शेवटचा काळजीविना गेलेला दिवस आठवत नाही. माझा मुलगा नापास झाला तर? माझ्या पतीच्या छातीतील दुखणे गंभीर असले तर? स्वयंपाकाचा गॅस गळला तर? ती तीनदा स्टोव्ह तपासते आणि दिवसातून दोनदा शाळेत फोन करते.

तिच्या शरीरालाही त्याची किंमत मोजावी लागते. तिचे खांदे दुखतात, पोटाचा त्रास होतो, झोपताना तिचे मन संथ होत नाही आणि ती पहाटे चार वाजता जागी होते. तिचे कुटुंब म्हणते, "तू फक्त काळजी करणारी आहेस." मीराला माहीत आहे की ही काळजी तिच्या नियंत्रणापलीकडची वाटते आणि वर्षाहून अधिक काळ टिकली आहे.

एक मैत्रीण तिला डॉक्टरांना भेटायला राजी करते, जे समजावतात की हा स्वभावदोष नसून सामान्यीकृत चिंता नावाचा दीर्घकाळ टिकणारा चिंतेचा नमुना आहे. मीरा काळज्यांची वर्गवारी करायला शिकते: ज्यांच्यावर ती आज कृती करू शकते, आणि ज्या ती फक्त सोडून देऊ शकते. पहिल्या प्रकारच्या काळज्या ती एका छोट्या कृतीसह वहीत लिहिते आणि दुसऱ्या प्रकारच्या काळज्या संथ श्वासासह बाजूला ठेवण्याचा सराव करते. 'काहीतरी वाईट नक्कीच घडेल' यासारखे चिंताग्रस्त विचारही ती ओळखते आणि विचारते, "याला पुरावा काय आहे? मी एखाद्या मैत्रिणीला काय सांगेन?" समुपदेशकाच्या आधाराने तिची झोप सुधारते, आणि तिचे हसणेही.

ते कसे ओळखावे

• सहा महिने किंवा त्याहून अधिक काळ बहुतेक दिवस अनेक रोजच्या गोष्टींबद्दल अतिरिक्त काळजी.

• काळजी नियंत्रित करणे कठीण वाटते आणि ती एका विषयावरून दुसऱ्यावर उडी मारते.

• अस्वस्थपणा, आखडलेले स्नायू, थकवा, कमी एकाग्रता आणि बिघडलेली झोप.

• सतत तपासणे, आश्वासन मागणे किंवा अति-नियोजन.

• काम, कौटुंबिक वेळ किंवा आरोग्यावर खरा परिणाम.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा सामान्यीकृत चिंता विकार, काळजीचा निर्णयवृक्ष आणि चिंताग्रस्त विचारांना आव्हान कसे द्यावे हे दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• चिंतेकडे कौटुंबिक कल आणि स्वभावतः सतर्क प्रवृत्ती.

• विश्रांतीसाठी अत्यल्प वेळ असलेली अनेक वर्षांची जबाबदारी.

• सर्वांत वाईटाची अपेक्षा करण्याची सवय, जी काळजीला खतपाणी घालते.

• कुटुंबातील आरोग्याची किंवा पैशांची अनिश्चितता.

• अपुरी झोप आणि अत्यल्प विश्रांती.

काय करावे

1. प्रत्येक काळजीला विचारा: 'आज मी याबद्दल काही करू शकते का?' होय असल्यास एका छोट्या पावलाचे नियोजन करा; नाही असल्यास ती सोडून देण्याचा सराव करा.

2. रोज पंधरा मिनिटांचा 'काळजीचा वेळ' ठरवा आणि काळजी तोपर्यंत पुढे ढकला.

3. पुरावा आणि अधिक प्रेमळ दृष्टिकोन विचारून विचारांना आव्हान द्या.

4. मन धावू लागल्यावर इंद्रियांच्या साहाय्याने ग्राउंडिंगचा सराव करा.

5. रोज शरीराची हालचाल करा आणि झोपण्यापूर्वीची शांत करणारी दिनचर्या ठेवा.

6. हे महिनोन्महिने चालले असल्यास फक्त स्व-मदतीऐवजी उपचार घ्या.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• थायरॉइडच्या समस्यांसारखी शारीरिक कारणे तपासण्यासाठी आणि पर्यायांवर चर्चा करण्यासाठी फॅमिली डॉक्टर.

• संज्ञानात्मक वर्तन उपचारांसारख्या संवाद-उपचारांसाठी क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• चिंता तीव्र, अपंग करणारी असल्यास किंवा उदास मनःस्थितीसह आल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• हळुवारपणे बोला: "हे किती जड वाटते ते मला दिसते. आज तू काय करू शकतेस ते आपण पाहूया का?"

• एकदा आश्वासन द्या, मग तिला तिची स्वतःची साधने वापरण्यास मदत करा.

• टिप्पणी करण्यापूर्वी संपूर्ण काळजी ऐकून घ्या.

• 'काळजी करू नकोस' टाळा; 'आपण हे टप्प्याटप्प्याने सांभाळू' असे म्हणून पाहा.

• फेरफटक्यासारखे शांत उपक्रम एकत्र करा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका