तीनशे संपर्क आणि फोन करायला कोणीच नाही

सव्वीस वर्षांची लीना एका सॉफ्टवेअरच्या नोकरीसाठी टोरोंटोला गेली. तिच्या फोनमध्ये शेकडो संपर्क होते आणि केरळमधील कुटुंबासोबत आठवड्यातून दोन व्हिडिओ कॉल्स व्हायचे. तरीही प्रत्येक रविवारी संध्याकाळी तिला पोकळ वेदना जाणवायची…

सव्वीस वर्षांची लीना एका सॉफ्टवेअरच्या नोकरीसाठी टोरोंटोला गेली. तिच्या फोनमध्ये शेकडो संपर्क होते आणि केरळमधील कुटुंबासोबत आठवड्यातून दोन व्हिडिओ कॉल्स व्हायचे. तरीही प्रत्येक रविवारी संध्याकाळी तिला पोकळ वेदना जाणवायची. तिला नीट झोप लागत नसे, तिला प्रत्येक सर्दी व्हायची, आणि तिला आठवड्याच्या शेवटची भीती वाटू लागली होती.

टीमच्या दुपारच्या जेवणात ती इतरांसोबत हसायची पण घरी आल्यावर तिला अदृश्य असल्यासारखे वाटायचे. ती एकटी नसल्यामुळे ती ठीक आहे असे ती स्वतःला सांगायची. फोनवर तिच्या आईच्या हे लक्षात आले आणि तिने विचारले, 'तू जेवतेस ना? तू खूप दूर असल्यासारखी वाटतेस.' लीना म्हणाली, 'अम्मा, माझ्याभोवती लोक आहेत, आणि तरीही मला एकाकी वाटते.'

तिच्या आईने वाद घातला नाही. ती म्हणाली की एकटे असणे ही एक अवस्था आहे, एकाकीपणा म्हणजे तुमच्याकडे असलेले नाते तुम्हाला हव्या असलेल्या नात्यापेक्षा कमी आहे अशी भावना, आणि दोन्ही सामान्य आहेत. तिने एक छोटे पाऊल सुचवले. लीना शनिवारच्या एका स्वयंसेवी बाग गटात सामील झाली, जिथे नियमितपणे जाता येईल अशी जागा.

सुरुवातीला ती अवघडलेली होती. तिसऱ्या भेटीत ती गटासाठी चहा घेऊन गेली, एका स्त्रीचे नाव लक्षात ठेवले, आणि एकाला कॉफीसाठी बोलावले. याला आठवडे लागले. शरद ऋतूपर्यंत लीनाकडे फोन करता येईल अशा दोन मैत्रिणी होत्या. ती म्हणाली, 'मैत्री हळूहळू वाढते. सुरुवात मलाच करावी लागेल हे मला माहीत नव्हते.'

ते कसे ओळखावे

• गर्दीत किंवा अनेक संपर्क असतानाही पोकळ किंवा तुटल्यासारखे वाटणे.

• अपुरी झोप, वारंवार आजारपण, उदास मनःस्थिती आणि शांत वेळेची भीती.

• 'मी एकटी नाही' म्हणून ती भावना लपवणे.

• तुम्हाला आणखी वाईट वाटायला लावणारा सोशल मीडिया.

• तुम्हाला खरोखर ओळखणारे आणि तुमची कदर करणारे थोडेच लोक.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा प्रकरणातील एकटे असणे आणि एकाकीपणा यांतील फरक, एकाकीपणा आरोग्यासाठी धोकादायक का आहे, आणि नियमित सामायिक उपक्रम आणि पुढाकार घेऊन संपर्क साधणे मैत्री कशी निर्माण करतात हे दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• कुटुंब आणि ओळखीच्या समुदायापासून दूर जाणे.

• अत्यल्प सामायिक वेळ असलेल्या कामप्रधान दिनचर्या.

• प्रत्यक्ष भेटींऐवजी ऑनलाइन संपर्कावर अवलंबून राहणे.

• लाजाळूपणा, नाकारले जाण्याची भीती किंवा पूर्वीच्या जखमा.

• मैत्री लवकर व्हायला हवी ही समजूत.

काय करावे

1. भावनेला नाव द्या: 'मला एकाकी वाटते, आणि ही एक खरी गरज आहे, अपयश नव्हे.'

2. एखादा वर्ग, क्लब, श्रद्धेचा गट किंवा स्वयंसेवी भूमिकेत नियमितपणे जा.

3. संदेश किंवा आमंत्रण देऊन पुढाकार घेणारी व्यक्ती बना.

4. स्वतःबद्दल थोडे सांगा आणि इतरांनाही तसे करायला आमंत्रित करा.

5. विश्वासार्ह राहा आणि लोकांसाठी काय महत्त्वाचे आहे ते लक्षात ठेवा.

6. उदास मनःस्थिती किंवा अपुरी झोप चालू राहिल्यास डॉक्टर किंवा समुपदेशकाला भेटा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• एकाकीपणासोबत उदास मनःस्थिती, अपुरी झोप किंवा चिंता असल्यास फॅमिली डॉक्टर.

• दीर्घकाळचा एकाकीपणा किंवा सामाजिक भीतीसाठी समुपदेशक किंवा क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• नाते जोडण्याच्या मार्गांसाठी समुदाय किंवा श्रद्धेचे प्रमुख किंवा गट समन्वयक.

• निराशेमुळे आयुष्य संपवण्याचे विचार आल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• कुटुंब: 'मला इथे एकाकी वाटते. आपण रविवारी संध्याकाळी बोलू शकतो का?'

• पूर्ण लक्ष देऊन ऐका आणि फोन बाजूला ठेवा.

• खुले प्रश्न विचारा: 'तुझा आठवडा कसा गेला? पुढे काय झाले?'

• विचारल्याशिवाय सल्ला देणे टाळा.

• सहजपणे आमंत्रण द्या: 'यानंतर चहा घ्यायला आवडेल का?'

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका