रवीनंतर आपण वापरतो ते शब्द

सव्वीस वर्षांच्या रवीचा बंगळुरूमध्ये आत्महत्येने मृत्यू झाला. त्याचा मोठा भाऊ किरण नातेवाइकांनी भरलेल्या घरात आणि कुजबुजलेल्या प्रश्नांमध्ये एकटा पडला. एक काका म्हणाले, 'त्याने पाप केले,' आणि एका मावशीने विचारले की कुटुं…

सव्वीस वर्षांच्या रवीचा बंगळुरूमध्ये आत्महत्येने मृत्यू झाला. त्याचा मोठा भाऊ किरण नातेवाइकांनी भरलेल्या घरात आणि कुजबुजलेल्या प्रश्नांमध्ये एकटा पडला. एक काका म्हणाले, 'त्याने पाप केले,' आणि एका मावशीने विचारले की कुटुंबाने काय चूक केली. किरण फक्त एवढेच सांगू लागला की रवीचा मृत्यू 'अचानक आजाराने' झाला.

त्याला झोप लागेना. तो सुटलेले प्रत्येक लक्षण मनात घोळवत राहिला. काय बोलावे हे कळत नसल्यामुळे त्याने मित्रांचे फोन उचलणे बंद केले. अंत्यसंस्काराच्या वेळी एका चुलत बहिणीने, मीनाने, त्याच्याभोवती हात टाकला आणि शांतपणे म्हणाली, 'मला खूप वाईट वाटते. आपल्याला काहीही बोलण्याची गरज नाही.'

पुढच्या आठवड्यांत मीना येत राहिली. ती जेवण घेऊन यायची, त्याच्यासोबत बसायची, आणि शेवटी तो रवीबद्दल बोलला तेव्हा तिने किरणला हवे असलेले शब्द वापरले: 'रवीचा मृत्यू आत्महत्येने झाला, आणि यात तुझा दोष नव्हता.' तिने एका नातेवाइकालाही हळुवारपणे दुरुस्त केले: 'आपण "केली" असे म्हणत नाही. तो आजारी होता आणि वेदनेत होता.'

किरणने नंतर मीनाला सांगितले की त्याला पुढे चालणे कठीण जात आहे. तिने त्याला थेट विचारले की त्याने स्वतःचे आयुष्य संपवण्याचा विचार केला आहे का. त्याने केला होता, थोड्या वेळासाठी. ती त्याच्यासोबत राहिली आणि दुसऱ्या दिवशी त्याला डॉक्टरांना भेटायला मदत केली. एका शोक-गटाची मदत झाली. तो म्हणाला, 'कोणीही केलेली सर्वांत प्रेमळ गोष्ट म्हणजे त्याचे नाव घेणे आणि नजर न चुकवणे.'

ते कसे ओळखावे

• आत्महत्येने झालेल्या मृत्यूनंतर तीव्र शोक, अपराधीपणा, राग किंवा बधिरता.

• कौटुंबिक गुप्तता, दोषारोप किंवा लाज.

• 'जर असे केले असते तर' अशा विचारांसह शेवटचे दिवस मनात घोळवणे.

• माघार, निद्रानाश आणि कामकाजात अडचण.

• शोकग्रस्तांमध्ये उदास मनःस्थिती किंवा आत्महत्येच्या विचारांचा वाढलेला धोका.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा 'केली' ऐवजी 'आत्महत्येने मृत्यू झाला' यांसारख्या आदरयुक्त भाषेची ताकद, कलंक शोकात कसा भर घालतो, आणि आत्महत्येमुळे शोकग्रस्त झालेल्या लोकांना आधाराची आणि त्यांच्या स्वतःच्या सुरक्षिततेबद्दल हळुवार विचारपूस करण्याची गरज असते, हे दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• अचानक, अस्पष्ट आणि अनेकदा धक्कादायक नुकसान.

• कलंक, धार्मिक किंवा सांस्कृतिक दोषारोप, आणि कौटुंबिक गुप्तता.

• स्वतःला दोष देणे आणि अनुत्तरित प्रश्न.

• काय बोलावे हे इतरांना कळत नसल्यामुळे येणारा एकाकीपणा.

• मागे राहिलेल्यांमध्ये आधीपासून असलेला ताण किंवा नैराश्य.

काय करावे

1. शोकग्रस्तांकडे जा आणि परिपूर्ण शब्दांची गरज न बाळगता तुम्हाला वाईट वाटते असे सांगा.

2. आदरयुक्त भाषा वापरा आणि दोषारोप किंवा विनोद हळुवारपणे दुरुस्त करा.

3. व्यावहारिक मदत देऊ करा: जेवण, बाहेरची कामे, सोबत.

4. त्यांना हवे तितका वेळ त्या व्यक्तीबद्दल बोलू द्या.

5. त्यांच्या मनात स्वतःचे आयुष्य संपवण्याचे विचार येत आहेत का हे थेट विचारा.

6. शोक असह्य वाटत असेल तेव्हा तज्ज्ञ किंवा समवयस्क शोक-आधाराला प्रोत्साहन द्या.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• झोप, मनःस्थिती किंवा कामकाजावर वाईट परिणाम झाल्यास फॅमिली डॉक्टर.

• शोकाचा अनुभव असलेले समुपदेशक किंवा क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• नैराश्य किंवा स्वतःला इजा करण्याचे विचार दिसल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ.

• ते धोक्यात असल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा जवळचे रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• म्हणा 'मला खूप वाईट वाटते. यात तुमचा दोष नव्हता.'

• शांततेसोबत बसा आणि त्यांना पुढाकार घेऊ द्या.

• हळुवार, स्थिर स्वर आणि त्या व्यक्तीचे नाव वापरा.

• 'निदान' विधाने आणि धार्मिक दोषारोप टाळा.

• विचारा: 'तुम्ही कसे तग धरत आहात? तुम्हाला कधी पुढे जाऊ शकणार नाही असे वाटते का?'

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका