रिकामे ताट

कोचीची पंधरा वर्षांची अनन्या मेनन नेहमीच उत्कृष्ट कामगिरी करणारी होती. एका वर्गमित्राने तिला वजनावरून चिडवल्यानंतर ती 'आरोग्यदायी खाणे' करू लागली. लवकरच तिने गोड पदार्थ बंद केले, मग रात्रीचे जेवण, मग संपूर्ण जेवणे. ती रा…

कोचीची पंधरा वर्षांची अनन्या मेनन नेहमीच उत्कृष्ट कामगिरी करणारी होती. एका वर्गमित्राने तिला वजनावरून चिडवल्यानंतर ती 'आरोग्यदायी खाणे' करू लागली. लवकरच तिने गोड पदार्थ बंद केले, मग रात्रीचे जेवण, मग संपूर्ण जेवणे. ती रात्री आपल्या खोलीत व्यायाम करायची आणि सैल कपडे घालायची. तिच्या आईच्या लक्षात आले की ती अन्न ताटात इकडेतिकडे करते, आधीच खाल्ले असे सांगते, आणि कोणी टिप्पणी केली तर संतापते. तिला अनेकदा थंडी वाजायची आणि ती थकलेली असायची, आणि तिची पाळी थांबली होती.

तिला खायला भाग पाडावे की नाही यावरून तिच्या आई-वडिलांचे वाद होत. तिच्या धाकट्या भावाने मित्रांना घरी बोलावणे बंद केले. अनन्या आग्रहाने सांगत राहिली की ती ठीक आहे आणि ती 'खूप जाड' दिसते. आरशात तिला असे काहीतरी दिसायचे जे इतरांना दिसत नव्हते.

तिच्या शाळेच्या समुपदेशकाने आई-वडिलांशी आहारविषयक विकाराच्या शक्यतेबद्दल हळुवारपणे बोलले, जो एक गंभीर आजार आहे आणि दिखाऊपणाचा टप्पा नाही. ते अनन्याला एका बालरोगतज्ज्ञाकडे घेऊन गेले, ज्यांनी तिचे हृदय, रक्ततपासण्या आणि वाढ तपासली, आणि तिला मानसोपचारतज्ज्ञ, आहारतज्ज्ञ आणि कुटुंब थेरपिस्ट असलेल्या टीमकडे पाठवले. टीमने समजावले की ॲनोरेक्सिया नर्व्होसामध्ये वजन वाढण्याची तीव्र भीती आणि विकृत शरीर-प्रतिमा असते, आणि कुटुंब हे उपचारांचा भाग आहे, कारण नव्हे.

बरे होणे संथ होते, अडथळ्यांसह. पण घरी देखरेखीखालील जेवण, उपचार आणि वैद्यकीय देखरेख यांमुळे अनन्याला हळूहळू पुन्हा ताकद मिळाली. 'मला वाटायचे नियंत्रण माझ्या हाती आहे,' ती म्हणाली. 'प्रत्यक्षात आजाराचे माझ्यावर नियंत्रण होते.'

ते कसे ओळखावे

• झपाट्याने वजन कमी होणे, जेवण टाळणे, इतरांसोबत जेवणे टाळणे, किंवा विधीसारखे खाणे.

• बारीक असूनही वजन वाढण्याची तीव्र भीती आणि शरीराच्या आकाराबद्दल स्वतःवर कठोर टीका.

• अतिरेकी व्यायाम, ढगळ कपडे घालणे, किंवा अन्न लपवणे.

• थकवा, थंडी वाजणे, चक्कर, केस गळणे किंवा पाळी चुकणे यांसारखी शारीरिक लक्षणे.

• चिडचिड, गुप्तता आणि माघार; हा नमुना अतिखाणे, जेवणानंतर उलटी करणे किंवा वजनाच्या भीतीशिवाय मर्यादित खाणे या रूपातही दिसू शकतो.

ही कथा काय स्पष्ट करते

प्रकरण ॲनोरेक्सिया, बुलिमिया, बिंज-ईटिंग डिसऑर्डर, ARFID आणि OSFED यांसह आहारविषयक विकारांचे वर्णन करते. ते गंभीर आजार आहेत ज्यांसाठी कुटुंबाच्या सहभागासह लवकर वैद्यकीय आणि मानसशास्त्रीय मदतीची गरज असते, हे ही कथा दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• समवयस्क, माध्यमे किंवा कुटुंबाच्या टिप्पण्यांमधून शरीराच्या आकाराबद्दलचा दबाव.

• परिपूर्णतावाद, चिंता किंवा कमी आत्ममूल्य.

• डायटिंग, ज्यामुळे असुरक्षित लोकांमध्ये आजार सुरू होऊ शकतो.

• आयुष्यातील ताण किंवा चिडवणुकीसोबत आनुवंशिक आणि जैविक घटक.

काय करावे

1. हे गांभीर्याने घ्या आणि लवकर वैद्यकीय तपासणीची व्यवस्था करा.

2. वजन किंवा अन्नावर नव्हे तर तुमच्या काळजीवर लक्ष केंद्रित करून एकांतात आणि शांतपणे बोला.

3. तज्ज्ञांची टीम शोधा: डॉक्टर, मानसिक आरोग्य तज्ज्ञ आणि आहारतज्ज्ञ.

4. टीमच्या सल्ल्यानुसार कौटुंबिक जेवण शांत आणि आधार देणारे ठेवा.

5. पालक किंवा काळजीवाहक म्हणून स्वतःचीही काळजी घ्या.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• हृदय, रक्त आणि वाढ यांच्या शारीरिक तपासणीसाठी तातडीने फॅमिली डॉक्टर किंवा बालरोगतज्ज्ञ.

• आहारविषयक विकारांचा अनुभव असलेले मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• सुरक्षित, देखरेखीखालील पुनर्पोषणाचे नियोजन करण्यासाठी आहारतज्ज्ञ.

• शाळेतील आधारासाठी शाळेचा समुपदेशक; बेशुद्ध पडणे, छातीत दुखणे किंवा स्वतःला इजा करण्याचे विचार असल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा जवळचे रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• 'मी' विधाने वापरा: 'तू थकलेली आणि दुःखी दिसतेस म्हणून मला काळजी वाटते, आणि माझे तुझ्यावर प्रेम आहे.'

• दिसणे, कॅलरी किंवा वजनाबद्दल बोलणे टाळा.

• वर्तनामागील भीती किंवा लाज यांसारख्या भावना ऐका.

• व्यक्ती रागावली तरी स्थिर राहा; नंतर पुन्हा प्रयत्न करा.

• म्हणा 'आपण यातून मिळून बाहेर पडू.'

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका