स्वतःला विसरलेली काळजीवाहक

अठ्ठावन्न वर्षांची ग्रेस तीन वर्षांपूर्वी तिचा पती टॉम याला डिमेन्शियाचे निदान झाल्यापासून कॉर्कमध्ये त्याची काळजी घेत होती. त्याला आता वार कळत नसे, तो रात्री जागा व्हायचा, आणि कधीकधी तिलाही ओळखत नसे. ती आता आपल्या पुस्त…

अठ्ठावन्न वर्षांची ग्रेस तीन वर्षांपूर्वी तिचा पती टॉम याला डिमेन्शियाचे निदान झाल्यापासून कॉर्कमध्ये त्याची काळजी घेत होती. त्याला आता वार कळत नसे, तो रात्री जागा व्हायचा, आणि कधीकधी तिलाही ओळखत नसे. ती आता आपल्या पुस्तक क्लबला जात नसे. तिच्या बहिणीने मदत देऊ केली की तिचे उत्तर असायचे 'मी सांभाळेन.'

अलीकडे ती टॉमवर चिडायची, मग कोठीच्या खोलीत रडायची. ती तुकड्या-तुकड्यांत झोपायची, तिची पाठ दुखायची, आणि ती आपली स्वतःची रक्तदाबाची तपासणी चुकवली होती. एका कौटुंबिक वाढदिवसाला ती अगदी हळू आवाजात म्हणाली, 'कधीकधी मला वाटते मी आणखी एक दिवसही काढू शकणार नाही.'

तिच्या मुलीने ते शब्द ऐकले आणि वाद घातला नाही. ती बसली आणि म्हणाली, 'तू हे फार काळापासून वाहत आहेस. तुलाही विश्रांतीची गरज आहे.' त्यांनी आठवड्यातून दोन दिवस डे-केअर सेवा, गुरुवारच्या संध्याकाळसाठी एक शेजारी, आणि ग्रेससाठी तिच्या स्वतःच्या डॉक्टरांची भेट यांची व्यवस्था केली.

डॉक्टर म्हणाले की काळजीवाहकांना फक्त सूचनांची नव्हे, तर विश्रांतीची गरज असते, आणि तिची उदास मनःस्थिती आणि थकवा यांवरही उपचार होणे आवश्यक आहे. ग्रेस पुन्हा पुस्तक क्लबला जाऊ लागली. तिला आधी अपराधी वाटले, मग हलके वाटले. विश्रांती घेतलेल्या पत्नीसोबत टॉम अधिक शांत होता, आणि काळजीवाहकांच्या एका गटाने ग्रेसला समजून घेणाऱ्या मैत्रिणी दिल्या. ती अजूनही थकलेली होती, पण आता ती एकटी नव्हती.

ते कसे ओळखावे

• मुख्य काळजीवाहकात सततचा थकवा, चिडचिड आणि रडवेलेपणा.

• मित्र, छंद आणि स्वतःच्या आरोग्याच्या भेटी सोडून देणे.

• अडकल्यासारखे, रागावल्यासारखे वाटणे, आणि मग त्याबद्दल अपराधीपणा.

• 'मी आणखी एक दिवसही काढू शकणार नाही' यासारखी निराशेची विधाने.

• काळजीवाहक भारावलेला असताना हळूहळू शिरणारी उग्र हाताळणी, ओरडणे किंवा दुर्लक्ष.

ही कथा काय स्पष्ट करते

काळजीवाहकांना फक्त सूचनांची नव्हे तर विश्रांती आणि आधाराची गरज असते, आणि डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीची काळजी घेतल्याने काळजीवाहकाच्या स्वतःच्या मानसिक आरोग्याला हानी पोहोचू शकते, हा प्रकरणातील संदेश ही कथा दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• चोवीस तासांच्या मागण्या आणि तुटक झोप.

• एकाकीपणा आणि काळजीवाहकाचे स्वतःचे आयुष्य हरवणे.

• व्यक्ती जशी होती त्यासाठीचा शोक.

• सांभाळायला कठीण असलेली डिमेन्शियाची वर्तनविषयक लक्षणे.

• सामायिक मदतीचा अभाव आणि 'हे फक्त मीच करू शकते' ही समजूत.

काय करावे

1. फक्त रुग्ण कसा आहे असे नव्हे, तर काळजीवाहक कशी आहे ते विचारा.

2. कुटुंबात कामे वाटून घ्या आणि नियमित विश्रांती ठरवा.

3. डे-केअर, घरगुती मदत किंवा समुदायाचा आधार पाहा.

4. काळजीवाहकाच्या स्वतःच्या आरोग्य तपासण्या आणि झोप होतील याची खात्री करा.

5. काळजीवाहकाला बोलण्यासाठी जागा द्या: एखादा मित्र, समुपदेशक, काळजीवाहकांचा गट.

6. डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीच्या त्रासदायक वर्तनासाठी तज्ज्ञांची मदत घ्या.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• काळजीवाहकाच्या स्वतःच्या आरोग्यासाठी आणि मनःस्थितीसाठी फॅमिली डॉक्टर.

• आधार, शोक आणि ताणासाठी समुपदेशक किंवा क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• वर्तनविषयक लक्षणांसाठी त्या व्यक्तीचे न्यूरोलॉजिस्ट किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ.

• काळजीवाहक स्वतःला इजा करण्याचा विचार करत असल्यास किंवा रुग्ण धोक्यात असल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• म्हणा 'तू खूप काही करत आहेस. आजचा दिवस मी कसा सोपा करू?'

• तिने काय करायला हवे ते न सांगता ऐका.

• भावनांना नाव द्या: 'एखाद्यावर प्रेम करणे आणि थकून जाणे हे कठीण असते.'

• 'तू हे निवडलेस' टाळा; 'तूही आधारास पात्र आहेस' असे म्हणा.

• अस्पष्ट 'फोन कर' ऐवजी नेमकी वेळ आणि काम देऊ करा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका