खुर्चीत बसून राहू न शकणारा मुलगा

लखनौचा आठ वर्षांचा विहान सतत हालचाल करत असायचा. तो दर आठवड्याला कंपासपेटी हरवायचा, उत्तरे मध्येच बोलून टाकायचा, आणि धड्यांदरम्यान पाय आपटत राहायचा. त्याच्या शिक्षिका त्याला खोडकर म्हणायच्या. घरी तो दप्तर विसरायचा, दुसऱ्य…

लखनौचा आठ वर्षांचा विहान सतत हालचाल करत असायचा. तो दर आठवड्याला कंपासपेटी हरवायचा, उत्तरे मध्येच बोलून टाकायचा, आणि धड्यांदरम्यान पाय आपटत राहायचा. त्याच्या शिक्षिका त्याला खोडकर म्हणायच्या. घरी तो दप्तर विसरायचा, दुसऱ्या सूचनेकडे दुर्लक्ष करायचा, आणि मग रागावल्यावर दारे आपटायचा.

त्याचे आई-वडील थकले होते आणि लाजलेले होते. त्याचे वडील म्हणायचे की त्याला फक्त कडक हाताची गरज आहे. ते जितकी जास्त शिक्षा करायचे, तितका विहान जास्त रागावायचा, आणि एक शेजारीण कुजबुजली की तो "वाईट संस्कारांचा" आहे.

शाळेच्या समुपदेशकाने दोन्ही पालकांना आणि शिक्षिकेला त्याचे वर्णन करायला सांगितले. शाळेत आणि घरी तोच नमुना दिसला. बालरोगतज्ज्ञांनी ऐकले की तो आवडत्या खेळण्यावर तासन्तास लक्ष केंद्रित करू शकतो पण कंटाळवाण्या वर्कशीटवर नाही, आणि रागावल्यानंतर तो रडायचा, आपण त्याला काही करू शकत नाही असे म्हणायचा. मूल्यमापनात शिकण्याचा आणि मनःस्थितीचा भार यांच्यासोबत ADHD चा विचार केला गेला, आणि कुटुंबाने पालक-प्रशिक्षण, छोट्या स्पष्ट सूचना, हालचालीचे विराम आणि प्रयत्नांच्या कौतुकासह दैनंदिन दिनचर्या सुरू केली.

काही आठवड्यांनंतर घर वेगळे वाटू लागले. फ्रीजवर चित्रांचे वेळापत्रक, एका वेळी एक सूचना, आणि गृहपाठापूर्वी दहा मिनिटे फुटबॉल यांमुळे संध्याकाळी अधिक शांत झाल्या. हालचाल मिळावी म्हणून त्याच्या शिक्षिका त्याला वह्या वाटू द्यायच्या. विहान अजूनही गोष्टी विसरायचा, पण त्याला "का जमत नाही" पेक्षा "छान प्रयत्न" जास्त ऐकू येऊ लागले, आणि त्याने स्वतःला वाईट म्हणणे थांबवले.

ते कसे ओळखावे

• दिवसांपुरते नव्हे, तर महिनोन्महिने टिकणारे लक्ष न लागणे, अस्वस्थपणा आणि विचार करण्यापूर्वी कृती करणे.

• हा नमुना घर आणि शाळा यांसारख्या एकापेक्षा अधिक ठिकाणी दिसतो.

• त्याची खरी किंमत मोजावी लागते: गुण, मैत्री, कौटुंबिक शांतता.

• आवडत्या उपक्रमांवर चांगले लक्ष केंद्रित होणे यामुळे त्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

• सुधारल्यानंतर खऱ्या त्रासासह राग किंवा अश्रू.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा ADHD ला खोडकरपणा नव्हे तर सर्व ठिकाणी दिसणारा मज्जाविकासात्मक नमुना म्हणून दाखवते, आणि शिक्षेपेक्षा उबदार दिनचर्या, स्पष्ट सूचना आणि शाळेचा आधार अधिक का मदत करतात हे दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• मेंदूच्या लक्ष आणि आवेग-नियंत्रण यंत्रणांमधील फरक, तीव्र आनुवंशिक संबंधासह.

• काही मुलांमध्ये अकाली जन्म किंवा सुरुवातीचे विकासात्मक घटक.

• लक्षणे वाढवणारी अपुरी झोप किंवा ताण.

• दीर्घ कंटाळवाणी कामे आणि हालचालीचे विराम नसणे यांसारख्या न जुळणाऱ्या मागण्या.

काय करावे

1. घरी आणि शाळेत नमुने नोंदवा आणि ते डॉक्टरांना सांगा.

2. बालरोगतज्ज्ञ, बाल मानसशास्त्रज्ञ किंवा बाल मानसोपचारतज्ज्ञाकडून मूल्यमापनाची मागणी करा.

3. छोट्या, स्पष्ट, एका वेळी एक सूचना आणि दृश्य आठवणी द्या.

4. दिनचर्या, हालचालीचे विराम आणि प्रयत्नांचे कौतुक यांची रचना करा.

5. बसण्याची जागा, विराम आणि वैयक्तिक योजनेबाबत शिक्षकांसोबत काम करा.

6. शिकण्याच्या अडचणी किंवा रागाचे नमुने यांसारख्या इतर समस्या सुटत नाहीत ना याची खात्री करा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• संपूर्ण मूल्यमापनासाठी बालरोगतज्ज्ञ किंवा बाल मानसोपचारतज्ज्ञ.

• पालक-प्रशिक्षण आणि वर्तनविषयक उपायांसाठी बाल मानसशास्त्रज्ञ.

• शिकण्याच्या आधारासाठी शाळेचा समुपदेशक किंवा विशेष शिक्षक.

• झोप, श्रवण, दृष्टी आणि सर्वसाधारण आरोग्य तपासणीसाठी फॅमिली डॉक्टर.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• जवळ जा आणि डोळ्याला डोळा भिडवा: "विहान, आधी बूट घाल."

• सकारात्मक शब्द वापरा: "तू ते पान पूर्ण केलेस ते मी पाहिले. शाब्बास."

• उद्रेकानंतर थांबा, मग बोला: "ते कठीण होते. पुढच्या वेळी आपण काय करून पाहू शकतो?"

• सुधारण्याची घाई न करता त्याची बाजू ऐका.

• छोट्या आणि अपेक्षित परिणामांसह ठाम पण प्रेमळ राहा.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका