रात्रीचे खेळ, रिकाम्या सकाळी

जयपूरच्या पंधरा वर्षांच्या करणला एकेकाळी क्रिकेट आणि चित्रकला आवडायची. वर्षभरात एका ऑनलाइन गेमने ताबा घेतला. तो पहाटे तीनपर्यंत खेळायचा, फोन पांघरुणाखाली लपवायचा, आणि आईने थांबायला सांगितल्यावर संतापायचा. त्याचे गुण घसरल…

जयपूरच्या पंधरा वर्षांच्या करणला एकेकाळी क्रिकेट आणि चित्रकला आवडायची. वर्षभरात एका ऑनलाइन गेमने ताबा घेतला. तो पहाटे तीनपर्यंत खेळायचा, फोन पांघरुणाखाली लपवायचा, आणि आईने थांबायला सांगितल्यावर संतापायचा.

त्याचे गुण घसरले. त्याने मित्रांना भेटणे बंद केले आणि नाश्ता टाळू लागला. वडिलांनी वायफाय बंद केले, तेव्हा करण ओरडला, दारावर लाथ मारली, मग जमिनीवर बसून थरथरत रडू लागला. त्याने नंतर सांगितले की गेम हीच एकमेव जागा होती जिथे त्याला आपण कशात तरी चांगले आहोत असे वाटायचे.

त्याच्या आई-वडिलांनी आधी शिक्षेचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे तो आणखीच लपवू लागला. मग शाळेच्या समुपदेशिकेने त्यांना बोलावले. तिने करणच्या एकाकीपणाबद्दल विचारले, कारण वर्षभरापूर्वीच्या चिडवणुकीच्या एका प्रसंगामुळे तो चिंताग्रस्त झाला होता. त्याच्या आई-वडिलांनी त्याच्यासोबत स्पष्ट, सामायिक नियम ठरवायचे मान्य केले: रात्री स्क्रीन दिवाणखान्यात, ठरावीक तास, आणि पुन्हा क्रिकेटसाठी वेळ. मुळाशी असलेल्या चिंतेसाठी त्यांनी बाल मानसशास्त्रज्ञाला भेटण्याचीही व्यवस्था केली.

हे संथ होते. काही संध्याकाळी करण अजूनही वाद घालायचा, आणि त्याचे आई-वडील न ओरडता शांतपणे आपल्या भूमिकेवर ठाम राहायचे. मानसशास्त्रज्ञाने त्याला त्याने कधीच न सांगितलेल्या चिडवणुकीबद्दल बोलायला मदत केली. काही महिन्यांत तो शनिवारी पुन्हा नेट्सवर होता, चांगला झोपत होता, आणि आठवड्याच्या शेवटी एक तास आपला गेम खेळत होता, शेजारी त्याचे वडील बसून नियम शिकत असत.

ते कसे ओळखावे

• ठरवल्यापेक्षा जास्त वेळ ऑनलाइन, आणि कमी करण्याचे अपयशी प्रयत्न.

• पूर्वीचे छंद, मित्र आणि झोप यांमधील रस कमी होणे.

• प्रवेश बंद केल्यावर तीव्र चिडचिड किंवा त्रास.

• घसरते गुण आणि चुकलेल्या जबाबदाऱ्या.

• वापर लपवणे आणि उदास मनःस्थितीतून सुटका म्हणून खेळणे.

ही कथा काय स्पष्ट करते

गेमिंग किंवा फोनच्या वापरासारखे वर्तनाचे आवर्तन पदार्थांप्रमाणेच संकेत, दिलासा, लाज हा नमुना शेअर करू शकते, आणि मुळाशी असलेल्या चिंतेसाठीही काळजीची गरज असते, हे ही कथा दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• सतत बक्षिसे देणारे गेम आवडीपेक्षा ओढ अधिक बळकट करतात.

• गेमने शांत होणारा एकाकीपणा, छळ किंवा चिंता.

• सहज, अमर्याद उपलब्धता आणि स्क्रीनशिवायची कोणतीही रचना नसणे.

• यशाची भावना देणारे ऑफलाइन उपक्रम पुरेसे नसणे.

काय करावे

1. काहीही काढून घेण्यापूर्वी त्याबद्दल शांतपणे बोला, आणि गेम त्याला काय देतो ते विचारा.

2. रात्री उपकरणे बेडरूमबाहेर यांसारख्या स्पष्ट स्क्रीन नियमांवर एकत्र एकमत करा.

3. ऑफलाइन आनंद पुन्हा निर्माण करा: खेळ, कला, मित्र, कौटुंबिक जेवण.

4. झोप नियमित ठेवा आणि तिचे रक्षण सर्वांत आधी करा.

5. मुळाशी छळ, चिंता किंवा उदास मनःस्थिती आहे का ते पाहा आणि त्यासाठी मदत घ्या.

6. पालक म्हणून सातत्य ठेवा, आणि स्वतःच्या फोनच्या सवयींचा आदर्श घालून द्या.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• लवकर आधारासाठी आणि सेवांशी जोडण्यासाठी शाळेचा समुपदेशक.

• मनःस्थिती, चिंता किंवा नकार तीव्र असल्यास बाल मानसशास्त्रज्ञ किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ.

• झोप आणि सर्वसाधारण आरोग्य तपासण्यासाठी बालरोगतज्ज्ञ किंवा फॅमिली डॉक्टर.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• जिज्ञासेने सुरुवात करा: "तुला या गेममधील काय आवडते ते मला सांग."

• दोष न देता काळजीला नाव द्या: "जेवणाच्या वेळी तुला हसताना पाहण्याची मला आठवण येते."

• मर्यादेत राहून निवड द्या: "तुला नऊ वाजता थांबायला आवडेल की आठवड्याच्या शेवटी जास्त वेळ?"

• बोलण्यापेक्षा जास्त ऐका, आणि व्याख्याने टाळा.

• तो रागावलेला असताना शांत राहा आणि नंतर पुन्हा बोलण्याकडे या.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका