फक्त म्हातारपण आहे, असे कुटुंब म्हणाले

बाहत्तर वर्षांचे श्री. हारग्रीव्ह्स मँचेस्टरमध्ये मुख्याध्यापक होते. दोन वर्षांपूर्वी निवृत्त झाल्यापासून आणि गेल्या हिवाळ्यात पत्नीला गमावल्यापासून त्यांनी आपल्या बागेच्या तुकड्यावर जाणे बंद केले होते. ते पहाटे चार वाजत…

बाहत्तर वर्षांचे श्री. हारग्रीव्ह्स मँचेस्टरमध्ये मुख्याध्यापक होते. दोन वर्षांपूर्वी निवृत्त झाल्यापासून आणि गेल्या हिवाळ्यात पत्नीला गमावल्यापासून त्यांनी आपल्या बागेच्या तुकड्यावर जाणे बंद केले होते. ते पहाटे चार वाजता जागे व्हायचे, थोडेसेच खायचे, आणि आपल्या मुलीला फोनवर सांगायचे की ते 'फक्त थकले आहेत, ते वयासोबत येते.'

तिला आणखी गोष्टी जाणवल्या होत्या: ते चिडचिडे झाले होते, आपले हृदय ठीक आहे ना असे सतत विचारायचे, आणि एकदा ते शांतपणे म्हणाले की त्यांच्याशिवाय कुटुंब निभावून नेईल. तिने आधी याकडे दुर्लक्ष केले. सगळे म्हणायचे की म्हातारे लोक दुःखी होतात, आणि तिला गाजावाजा करायचा नव्हता.

एका शेजाऱ्याने सांगितले की त्यांनी दार उघडणे बंद केले आहे. त्या वीकेंडला त्यांची मुलगी गाडीने आली आणि तिला ते कालच्याच कपड्यांत, स्वयंपाकघराला हात न लावलेल्या अवस्थेत दिसले. या वेळी ती 'आनंदी राहा' असे म्हणाली नाही. तिने विचारले, 'पप्पा, तुमच्या मनात मृत्यूचे, किंवा इथे राहायचे नाही असे विचार येत आहेत का?' त्यांनी जमिनीकडे पाहिले, मग मान डोलावली.

ती त्या रात्री त्यांच्यासोबत राहिली, मग त्यांच्या डॉक्टरांची भेट ठरवली. डॉक्टरांनी त्यांच्या रक्ततपासण्या आणि औषधे तपासली, त्यांच्या मनःस्थितीचे मूल्यमापन केले, आणि समजावले की उतारवयातील नैराश्य सामान्य आहे, त्यावर उपचार होऊ शकतात आणि ते सामान्य वृद्धत्व नाही. संवादातून आधार, सौम्य फेरफटका, एक लंच क्लब, आणि वृद्ध शरीरे दुष्परिणामांबद्दल अधिक संवेदनशील असल्यामुळे कोणत्याही औषधाचा काळजीपूर्वक आढावा यांसह योजना ठरली. सहा आठवड्यांनंतर त्यांनी पुन्हा कांदे लावले.

ते कसे ओळखावे

• क्षणिक मूड नव्हे, तर आठवडोन्आठवडे टिकणारे सततचे दुःख, पोकळपणा किंवा चिडचिड.

• रस कमी होणे, भूक मंदावणे, पहाटे लवकर जाग येणे, थकवा.

• कोणतेही नवे वैद्यकीय निष्कर्ष नसताना आरोग्याबद्दल पुन्हा पुन्हा काळजी.

• स्वतःकडे, घराकडे किंवा नेहमीच्या दिनचर्येकडे दुर्लक्ष.

• मृत्यूबद्दल, ओझे असण्याबद्दल, किंवा इथे राहायचे नसल्याबद्दल कोणतेही बोलणे.

ही कथा काय स्पष्ट करते

उतारवयातील हताशा म्हणजे नैराश्य आहे, सामान्य वृद्धत्व नाही, आणि वृद्धांमधील मृत्यूच्या विचारांकडे गंभीरपणे लक्ष देणे आणि उपचार करणे आवश्यक आहे, हे ही कथा दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• जवळच्या व्यक्तीचा मृत्यू आणि निवृत्तीनंतर कामाची ओळख हरवणे.

• एकाकीपणा, अलगाव आणि कमी झालेली हालचाल.

• दीर्घकालीन आजार किंवा वेदना.

• वयानुसार होणारे जैविक बदल आणि कधीकधी इतर वैद्यकीय स्थिती.

• वयावर आधारित भेदभाव आणि काहीच करता येत नाही ही समजूत.

काय करावे

1. मनःस्थिती आणि मृत्यूच्या विचारांबद्दल थेट आणि प्रेमाने विचारा.

2. त्यांच्या मनात आयुष्य संपवण्याचे विचार असल्यास त्यांच्यासोबत राहा, आणि त्यांना एकटे सोडू नका.

3. डॉक्टरांची भेट ठरवा आणि एकत्र जा.

4. औषधांची आणि शारीरिक लक्षणांची यादी सोबत घ्या.

5. छोट्या दिनचर्या पुन्हा उभ्या करा: फेरफटका, भेट, ठरावीक वेळी जेवण.

6. नियमित आढाव्यांना पाठपुरावा करा, कारण उपचार वयानुसार हळुवारपणे बदलले जातात.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• शारीरिक कारणे, औषधे आणि मनःस्थिती तपासण्यासाठी आधी फॅमिली डॉक्टर.

• नैराश्य तीव्र असल्यास किंवा इतर आजारांमुळे काळजी गुंतागुंतीची होत असल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा वृद्धरोगतज्ज्ञ.

• संवाद-उपचारांसाठी समुपदेशक किंवा क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• ते आयुष्य संपवण्याबद्दल बोलल्यास किंवा त्यांच्या सुरक्षिततेबद्दल तुम्हाला भीती वाटल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• म्हणा 'तुम्ही आमच्यासाठी महत्त्वाचे आहात. तुम्हाला कसे वाटते ते मला समजून घ्यायचे आहे.'

• बसा, त्यांच्याकडे तोंड करा, आणि घाई न करता ऐका.

• स्पष्टपणे विचारा: 'तुमच्या मनात आयुष्य संपवण्याचे विचार येत आहेत का?'

• गोष्टी कशा 'वाटायला हव्यात' यावर वाद टाळा.

• साधे शब्द, शांत आवाज वापरा, आणि त्यांच्या गतीने बोला.

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका