न बोलणारा आरव

सहा वर्षांचा आरव कोलकात्यात घरी बडबड्या आणि गमतीदार असतो, पण शाळेत तो एक शब्दही बोलत नाही. शिक्षिका त्याला प्रश्न विचारतात तेव्हा तो गोठून जातो आणि खाली पाहतो. शाळेच्या दारात तो आईला बिलगतो, रडतो आणि विनवतो, "जाऊ नकोस." …

सहा वर्षांचा आरव कोलकात्यात घरी बडबड्या आणि गमतीदार असतो, पण शाळेत तो एक शब्दही बोलत नाही. शिक्षिका त्याला प्रश्न विचारतात तेव्हा तो गोठून जातो आणि खाली पाहतो. शाळेच्या दारात तो आईला बिलगतो, रडतो आणि विनवतो, "जाऊ नकोस." काही सकाळी तो पोटदुखीची तक्रार करतो.

तो उद्धट आहे की मंद, असा त्याच्या शिक्षिकेला प्रश्न पडतो. त्याची आजी म्हणते की तो लाडावलेला आहे. त्याला दिवसेंदिवस उशिरा सोडणाऱ्या त्याच्या आईला अपराधी आणि थकल्यासारखे वाटते. एका वाढदिवसाच्या पार्टीत तो फक्त तिच्याशीच कुजबुजला.

शाळेच्या समुपदेशकाने कुटुंबाची भेट घेतली आणि समजावले की आरव हट्टीपणा करत नाही. दोन गोष्टी घडत आहेत: आईपासून दूर होण्याची तीव्र भीती, जिला सेपरेशन ॲन्झायटी म्हणतात, आणि काही ठिकाणी चिंतेमुळे बोलता न येणे, ज्याला सिलेक्टिव्ह म्युटिझम म्हणतात. त्याच्या आई-वडिलांनी आणि शिक्षिकेने एकत्र काम केले. निरोप छोटे आणि अपेक्षित झाले, घरून काढलेले एक छोटे चित्र त्याच्या दप्तरात ठेवले गेले, आणि त्याला दबावाशिवाय आधी मान डोलावून, मग कुजबुजून, मग शब्दांत उत्तर देण्याची मुभा दिली गेली. काही महिन्यांनंतर तो शिक्षिकेला म्हणाला, "माझे नाव आरव आहे," आणि त्या डोळ्यांत पाणी आणून हसल्या.

त्याची आईही स्वतः छोटी पावले उचलायला शिकली, आरवला काही मिनिटांची अस्वस्थता सहन करू देत. ती म्हणते की तिच्या स्वतःच्या काळजीत झालेला बदल त्याच्यातील बदलाइतकाच महत्त्वाचा होता.

ते कसे ओळखावे

• आई-वडिलांपासून दूर होताना रडणे, बिलगणे किंवा पोटदुखीसह अतिशय तीव्र त्रास.

• एका महिन्याहून अधिक काळ घरी मोकळेपणाने बोलणे पण शाळेत किंवा अनोळखी लोकांसमोर गप्प राहणे.

• शाळा, मित्रांकडे रात्री राहणे किंवा खोलीत एकटे राहणे यांना नकार.

• आई-वडिलांना काही इजा होईल अशी काळजी.

• लहानपणीच्या नेहमीच्या भीतींपलीकडे टिकणारी आणि शिकणे व मैत्रीवर परिणाम करणारी भीती.

ही कथा काय स्पष्ट करते

ही कथा मुलांमधील सेपरेशन ॲन्झायटी आणि सिलेक्टिव्ह म्युटिझम, आणि कुटुंब व शाळा त्यांना कसा आधार देतात हे दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• स्वभावतः लाजाळू किंवा संवेदनशील प्रवृत्ती.

• चिंतेचा कौटुंबिक इतिहास.

• नवी शाळा किंवा घर बदलणे यांसारखा मोठा बदल.

• अनावधानाने सामना करण्याचा सराव मर्यादित करणारे अतिसंरक्षण.

• आजारपण, नुकसान किंवा भीतीदायक घटनेशी जोडलेली भीती.

काय करावे

1. मुलाला सांगा की तुम्ही समजता, शाळा सुरक्षित आहे आणि तुम्ही परत याल.

2. निरोप छोटे, प्रेमळ आणि रोज सारखेच ठेवा.

3. न बोलता दिलेल्या उत्तरांपासून सुरुवात करून शिक्षकासोबत हळूहळू पुढे जाणारी योजना आखा.

4. मुलावर बोलण्यासाठी कधीही दबाव आणू नका; धाडसी प्रयत्नांना बक्षीस द्या.

5. एका वेळी एका मित्राशी बोलण्याच्या कमी दबावाच्या संधी निर्माण करा.

6. घरी दिनचर्या अपेक्षित ठेवा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• आरोग्यविषयक कारणे वगळण्यासाठी बालरोगतज्ज्ञ किंवा फॅमिली डॉक्टर.

• वर्गात आधाराचे नियोजन करण्यासाठी शाळेचा समुपदेशक.

• समस्या काही आठवड्यांपलीकडे टिकल्यास किंवा शाळा बुडत असल्यास बाल मानसशास्त्रज्ञ किंवा बाल मानसोपचारतज्ज्ञ.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• मृदू, प्रेमळ आवाज वापरा आणि मुलाच्या डोळ्यांच्या पातळीवर खाली या.

• म्हणा: "हे भीतीदायक वाटते हे मला माहीत आहे. शाळेनंतर मी परत येईन."

• मान डोलावणे आणि हावभाव उत्तर म्हणून स्वीकारा.

• एकाच वेळी अनेक प्रश्न विचारणे टाळा.

• धैर्य लक्षात घ्या आणि त्याला नाव द्या: "आज तू हात हलवून निरोप घेतलास."

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका