बदललेले निदान

बर्मिंगहॅमच्या सत्तावीस वर्षांच्या हमीदला दोन वर्षांपूर्वी दीर्घ उदासीच्या काळानंतर नैराश्याचे निदान झाले होते. एका औषधाने काही महिने मदत केली. मग त्याला अचानक अतिशय छान वाटू लागले: तो रात्री दोन तास झोपायचा, भराभर बोलाय…

बर्मिंगहॅमच्या सत्तावीस वर्षांच्या हमीदला दोन वर्षांपूर्वी दीर्घ उदासीच्या काळानंतर नैराश्याचे निदान झाले होते. एका औषधाने काही महिने मदत केली. मग त्याला अचानक अतिशय छान वाटू लागले: तो रात्री दोन तास झोपायचा, भराभर बोलायचा, आपल्याकडे नसलेले पैसे खर्च करायचा आणि त्याने एका आठवड्यात तीन व्यवसाय योजना सुरू केल्या.

त्याची मैत्रीण सोफिया घाबरली. तो पुन्हा खोल उदासीत कोसळला, तेव्हा तिने त्याला डॉक्टरांना भेटायला राजी केले आणि तिने जे पाहिले त्याच्या नोंदी सोबत आणल्या. त्याच्या परवानगीने तिने उदासींसोबतच उसळ्यांचेही वर्णन केले.

मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणाले की नवी माहिती समोर आल्यावर निदान अधिक नेमके होऊ शकते. ज्या व्यक्तीला आधी नैराश्याचे निदान झाले, तिच्यात नंतर मॅनियाचे प्रसंग दिसू शकतात, ज्यामुळे बायपोलर डिसऑर्डरचे निदान होऊ शकते. 'तुमचे पहिले निदान आम्हाला तेव्हा जे माहीत होते त्या आधारावर योग्य होते,' ते म्हणाले. 'आता आम्हाला जास्त माहीत आहे.' त्यांनी याला कार्यरत निदान म्हटले आणि योजनेतील बदल समजावले.

हमीदला आधी दुःख झाले, मग दिलासा वाटला, मग लेबलची भीती वाटली. त्याने दुसऱ्या मताची मागणी केली, ज्याची शांतपणे व्यवस्था केली गेली, आणि दुसऱ्या डॉक्टरांनीही सहमती दर्शवली. 'तुम्ही तुमचे निदान नाही,' मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणाले. 'तुम्ही एक स्थिती असलेली व्यक्ती आहात.' हमीदने सोफिया आणि आपल्या भावाला सांगायचे ठरवले, आणि सध्या इतर कोणालाही नाही.

ते कसे ओळखावे

• संपूर्ण चित्राशी न जुळणारे निदान, किंवा काम न करणारे उपचार.

• उदासींसोबतच असामान्यपणे जास्त ऊर्जा, अत्यल्प झोप आणि धोकादायक निर्णयांचे काळ.

• आधी फक्त नैराश्याचा टप्पा पाहिलेली व्यक्ती किंवा कुटुंब.

• नव्या निदानाबद्दलच्या प्रतिक्रिया: दुःख, नकार, भीती, दिलासा.

• कलंकाबद्दल आणि कोणाला सांगायचे याबद्दल काळजी.

ही कथा काय स्पष्ट करते

निदान कालांतराने बदलू शकते, इतरांकडून मिळणारी माहिती आणि दुसरे मत का वाजवी आहेत, आणि स्वतःची ओळख जपत निदानासोबत कसे जगायचे, हे ही कथा दाखवते.

संभाव्य मूळ कारणे

• फक्त एकाच स्थितीसारखे दिसणारे सुरुवातीचे प्रसंग.

• पूर्वीच्या उसळ्या किंवा कौटुंबिक इतिहासाबद्दल माहितीचा अभाव.

• कालांतराने आजारात होणारा नैसर्गिक बदल.

• नवे नमुने उघड करणारे उपचारांवरील प्रतिसाद.

• स्थितींमधील लक्षणांची सरमिसळ.

काय करावे

1. उसळ्यांसह मनःस्थिती आणि झोपेची साधी डायरी ठेवा.

2. नमुन्यातील बदलाबद्दलच्या काळज्या डॉक्टरांना सांगा.

3. परवानगीने एखाद्या विश्वासू व्यक्तीला तिची निरीक्षणे सांगू द्या.

4. विचारा 'तुम्हाला किती खात्री आहे आणि आणखी काही घडत असू शकते का?'

5. निदान किंवा उपचार जुळत नसल्यास दुसऱ्या मताची मागणी करा.

6. जुळवून घेण्यासाठी वेळ घ्या, आणि कोणाला सांगायचे ते काळजीपूर्वक ठरवा.

कोणाचा सल्ला घ्यावा

• निदान आणि योजनेच्या आढाव्यासाठी मानसोपचारतज्ज्ञ.

• इच्छा असल्यास दुसऱ्या मतासाठी दुसरे मानसोपचारतज्ज्ञ.

• निदान समजून घेण्यासाठी आणि त्यासोबत जगण्यासाठी आधार म्हणून क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट.

• स्वतःला किंवा इतरांना इजा होण्याचा धोका असल्यास आपत्कालीन सेवा किंवा रुग्णालय.

काय करावे आणि काय करू नये

कसे वागावे आणि संवाद साधावा

• जोडीदार: 'मला हे बदल जाणवले आणि डॉक्टरांना ते कळावे असे मला वाटते.'

• बातमीबद्दलच्या व्यक्तीच्या भावना आदराने ऐका.

• म्हणा, 'तू अजूनही तूच आहेस.'

• 'ते चुकीचेच असणार' किंवा 'मी तुला आधीच सांगितले होते' असे म्हणणे टाळा.

• डॉक्टरांना: 'परिस्थिती बिघडल्यास आम्ही काय करावे?'

सर्व 35 प्रकरणे · खऱ्या आयुष्यातील 183 कथा · मनासाठी 61 हिंदू श्लोक · सर्वांसाठी मानसशास्त्र – मानसिक आरोग्य मालिका