Source: <https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-understanding-stigma/>

# कलंक समजून घेणे – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध

*पुस्तकातून – प्रकरण 32: हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध*

## कलंक समजून घेणे

**कलंक** म्हणजे एखाद्या स्थितीमुळे किंवा वैशिष्ट्यामुळे लोकांबद्दलचे नकारात्मक दृष्टिकोन आणि समजुतींचा संच. मानसिक आरोग्यात तो तीन रूपांत दिसतो.

**रूप** | **वर्णन** | **उदाहरण** |

सार्वजनिक कलंक | समाजाचा पूर्वग्रह आणि भेदभाव | “वेड्या” लोकांबद्दलचे विनोद; नोकरी किंवा भाड्याने घर देण्यास नकार |
स्व-कलंक | नकारात्मक समजुती अंतर्मनात रुजवणे | “मी दुबळा आहे; मी हे लपवायला हवे.” |
संरचनात्मक कलंक | लोकांना तोटा पोहोचवणारी धोरणे आणि व्यवस्था | अपुरा निधी असलेल्या सेवा; अन्यायकारक कायदे |

### कलंक करत असलेली हानी

-

लोक मदत घेण्यास उशीर करतात किंवा टाळतात

-

लाज, गुप्तता आणि एकटेपणा वाढतो

-

काम, निवारा आणि नात्यांमध्ये भेदभाव

-

कुटुंबे आजार लपवतात

-

सेवांना कमी निधी मिळतो

-

बरे होण्यास अधिक वेळ लागतो

### कलंक कुठून येतो

अज्ञाताची भीती, गैरसमज, माध्यमांमधील चुकीचे चित्रण (उदाहरणार्थ चित्रपटांतील “धोकादायक वेडा”), आणि मानसिक आजाराला शिक्षा, दुबळेपणा किंवा आध्यात्मिक अपयश मानणाऱ्या सांस्कृतिक किंवा धार्मिक समजुती. काही ठिकाणी मानसिक आजार असलेल्या लोकांना अजूनही साखळदंडांनी बांधले जाते किंवा लपवले जाते. बदल शक्य आहे: लोकांना वस्तुस्थिती कळते आणि मानसिक आजारासह चांगले जगणाऱ्यांना ते भेटतात, तेव्हा दृष्टिकोन बदलतात.

[संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 32: हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/32/)

## खऱ्या आयुष्यातील कथा

- [तो सहभागी न झालेली बैठक](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-meeting-he-did-not-join-134/) – नैरोबीतील चौतीस वर्षांचा लॉजिस्टिक्स पर्यवेक्षक डॅनियल चार महिन्यांपासून नैराश्यावर उपचार घेत होता आणि त्याची स्थिती सुधारत होती. त्याने कामावर कोणालाही सांगितले नव्हते. एका बैठकीत एका सहकाऱ्याने…
- [बस थांब्यावर फराह काय म्हणाली](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/what-farah-said-at-the-bus-stop-135/) – कराचीतील इम्रानची कॉलेजमधील मैत्रीण, बावीस वर्षांची फराह, आठवडोन्आठवडे अबोल होती. एका संध्याकाळी बस थांब्यावर ती सहज म्हणाली, 'माझ्याशिवाय तुम्ही सगळे ठीक राहाल.' मग तिने सांगितले की…
- [बाहेरून कडी असलेली खोली](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-room-with-the-latch-136/) – तीस वर्षांचा कोफी कुमासीबाहेरच्या एका गावात दहा वर्षांपासून स्किझोफ्रेनियासह जगत होता. त्याच्या शेवटच्या पुनरावृत्तीनंतर, शेजाऱ्यांच्या चर्चेने घाबरलेल्या त्याच्या कुटुंबाने त्याला बाहेरून कडी असलेल्या मागच्या खोलीत ठेवल…
- [सॅमने घरी कोणालाच सांगितले नाही](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/sam-told-nobody-at-home-137/) – सिडनीतील सतरा वर्षांच्या विद्यार्थी सॅमने दोन मित्रांना सांगितले होते की तो मुलगा आहे, तरीही घरी सगळे अजूनही वेगळेच नाव वापरायचे. जेवणाच्या वेळी त्याने आई-वडिलांसमोर हे उघड…

या विषयावर आणखी: [मानसिक संकट आणि आत्महत्या प्रतिबंध – काय करावे](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/safety-crisis/)

## आणखी प्रश्न

- [कलंक करत असलेली हानी – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/the-harm-stigma-does-understanding-stigma/)
- [कलंक कुठून येतो – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/where-stigma-comes-from/)
- [कलंकाला आव्हान कसे द्यावे – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/how-to-challenge-stigma/)
- [व्यक्ती म्हणून – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/as-an-individual-how-to-challenge-stigma/)
- [पालक किंवा शिक्षक म्हणून – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/as-a-parent-or-teacher-how-to-challenge-stigma/)
- [माध्यमांमध्ये – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/in-the-media-how-to-challenge-stigma/)
- [स्व-कलंक: तुम्हाला लाज वाटत असेल तर – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-self-stigma-if-you-feel-ashamed/)
- [समुदाय-आधारित आधार – हक्क, कलंक आणि आत्महत्या प्रतिबंध](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-community-based-support-stigma-and-suicide-prevention/)
- [कलंकामुळे अनेकदा…?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/what-is-true-stigma-often/)
- [WHO-शैलीच्या हक्कांमध्ये यांचा समावेश होतो…?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/what-is-true-who-style-rights-include/)

[myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://psychologyforeveryone.in/contact/) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)

---

*Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)