Source: <https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-sensory-sensitivity-and-mental-disorders-the-senses-and-mental-hea/>

# संवेदी संवेदनशीलता आणि मानसिक विकार – पाच इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्य

*पुस्तकातून – प्रकरण 6: पाच इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्य*

## संवेदी संवेदनशीलता आणि मानसिक विकार

काही स्थितींमध्ये संवेदी प्रक्रिया बदललेली असते:

-

चिंता: उत्तेजना धोकादायक वाटू शकतात.

-

ऑटिझम स्पेक्ट्रम स्थिती: संवेदी माहितीवर प्रक्रिया करण्यातील फरक (आवाज, प्रकाश, स्पर्श, चव यांबद्दल अति किंवा कमी संवेदनशीलता).

-

PTSD: काही दृश्ये, आवाज किंवा वास फ्लॅशबॅक किंवा पॅनिक जागवू शकतात.

-

मनोविकृती: संवेदी अनुभव विकृत होऊ शकतात (उदाहरणार्थ, आवाज ऐकू येणे).

-

नैराश्य: जग निस्तेज किंवा रंगहीन वाटू शकते; संवेदी अनुभवांतून मिळणारा आनंद कमी होतो.

संवेदी नमुने समजून घेतल्याने आधार देणारे वातावरण आणि तोंड देण्याच्या पद्धती तयार करण्यास मदत होऊ शकते.

[संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 6: पाच इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्य](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/6/)

## खऱ्या आयुष्यातील कथा

- [खिडकीजवळच्या बैठकीचा प्रयोग](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-window-seat-experiment-21/) – चौदा वर्षांचा आरव दिल्लीतील एका अपार्टमेंटमध्ये राहायचा आणि सुट्टीचा बहुतेक वेळ पडदे ओढून घरातच स्क्रीनवर गेम खेळत घालवायचा. जुलैपर्यंत तो सकाळी झोपाळलेला, मध्यरात्री जागा आणि आई-वडिलांवर…
- [आईच्या स्वयंपाकघराचा वास](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-smell-of-her-mothers-kitchen-22/) – पस्तीस वर्षांची आयेशा बर्मिंगहॅममध्ये, लाहोरमधील आपल्या आईपासून दूर राहायची. मागच्या हिवाळ्यात तिच्या आईचे निधन झाले होते. काही आठवड्यांनंतर एका सुपरमार्केटमध्ये वेलची आणि लवंगांच्या स्टॉलजवळून जाताना आयेशा…
- [साखरेची उसळी आणि रविवारची जेवणे](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/sugar-highs-and-sunday-lunches-23/) – एकोणीस वर्षांचा देव कोलकात्यात शिकायचा आणि वसतिगृहात राहायचा. परीक्षेच्या काळात तो व्यवस्थित जेवण टाळून चहा, चिप्सची पाकिटे आणि गोड पेयांवर जगायचा. तिसऱ्या आठवड्यापर्यंत तो सकाळी अस्वस्थ…
- [खूप मोठा आवाज, खूप शांतता](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/too-loud-too-quiet-24/) – कोचीमधील एका कौटुंबिक लग्नात आठ वर्षांच्या नीलाने कान झाकले, टेबलाखाली लपली आणि मग एका मावशीने तिला मिठी मारण्याचा प्रयत्न केल्यावर किंचाळली. संगीत मोठ्या आवाजात होते, दिवे…

## श्लोक

- [भगवद्गीता 15.9](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-15-9-17/) – कान, डोळे, स्पर्श, चव आणि गंध यांचा, तसेच मनाचा आश्रय घेऊन व्यक्ती विषयांचा उपभोग घेते.

या विषयावर आणखी: [पाच इंद्रिये, पंचमहाभूते आणि मन](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/senses-elements/)

## आणखी प्रश्न

- [इंद्रियांचा उपचारासाठी वापर – पाच इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्य](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-using-the-senses-therapeutically/)
- [इंद्रिये आणि पंचमहाभूते – पाच इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्य](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/the-senses-and-the-five-elements-explained-simply/)
- [कोणत्या इंद्रियाचा लिंबिक सिस्टिमशी (भावना आणि स्मृतीचे केंद्र) थेट मार्ग आहे?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/which-sense-has-a-direct-pathway-to-the-limbic-system-emotion-and-memory-centre/)
- [डोळ्यांकडून आलेल्या दृश्य माहितीवर प्रामुख्याने मेंदूच्या कोणत्या लोबमध्ये प्रक्रिया होते?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/visual-information-from-the-eyes-is-primarily-processed-in-which-brain-lobe/)
- [इंद्रिये आणि मानसिक आरोग्याबद्दल कोणते विधान खरे आहे?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/which-statement-about-senses-and-mental-health-is-true/)
- [श्रवणविषयक माहितीवर प्रामुख्याने येथे प्रक्रिया होते…?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/what-is-true-auditory-hearing-information-is-primarily-processed-in-the/)
- [स्पर्शाचे इंद्रिय मेंदूच्या कोणत्या भागाकडे संकेत पाठवते?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/the-sense-of-touch-sends-signals-to-which-brain-region/)
- [भगवद्गीता 15.9 चा अर्थ काय? (प्रकरण 6)](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/meaning-bhagavad-gita-15-9/)
- [खिडकीजवळच्या बैठकीचा प्रयोग – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/story-the-window-seat-experiment/)
- [आईच्या स्वयंपाकघराचा वास – ही कथा काय सांगते, लक्षणे आणि काय करावे](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/story-the-smell-of-her-mother-s-kitchen/)

[myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://psychologyforeveryone.in/contact/) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)

---

*Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)
