Source: <https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/klesha-2-asmita-i-making-upanishads-self-knowledge-and-freedom-from-fear/>

# क्लेश 2 — अस्मिता (अहंभाव) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा

*पुस्तकातून – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा*

## क्लेश 2 — अस्मिता (अहंभाव)

श्लोक / पद

**संस्कृत पाठ:**

दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतेवास्मिता ॥

**उच्चार:**

*drg-darsana-saktyor ekatmata ivasmita ||*

**अनुवाद:** पाहण्याची शक्ती आणि जे पाहिले जाते त्याची शक्ती जणू एकच आहे असे मानणे म्हणजे अस्मिता.

**दैनंदिन आरोग्यासाठी व्यावहारिक अर्थ:** *अस्मिता* (अहं किंवा "मी-पणा") तेव्हा होते जेव्हा द्रष्टा दृश्यात विलीन होतो. जाणिवेची शुद्ध शक्ती ती निरीक्षण करत असलेल्या तात्पुरत्या वस्तू, भावना किंवा विचारांसारखीच आहे हा भ्रम.

मानसशास्त्रज्ञ याला "फ्यूजन" (एकरूपता) म्हणतात. व्यक्ती "मला राग जाणवत आहे" असे म्हणणे थांबवते आणि त्याऐवजी खोलवर मानते, "मी *म्हणजेच* हा राग." तुम्ही तुमच्या तात्पुरत्या पदनामाशी, क्लिनिकल आजाराशी किंवा सोशल मीडियावरील लाइक्सच्या संख्येशी पूर्णपणे एकरूप होता. *अहंकार* (मी-पणा घडवणारा) अशा प्रकारे कठोर होतो, तेव्हा तो गहन दुःख निर्माण करतो, कारण त्या तात्पुरत्या गोष्टींना असलेला कोणताही धोका तुमच्या अस्तित्वालाच धोका वाटतो. सजग थेरपीचे उद्दिष्ट व्यक्तीला लाज आणणे नव्हे, तर ही एकरूपता हळुवारपणे सैल करणे, आणि पाहणारा व पाहिल्या जाणाऱ्या तात्पुरत्या परिस्थिती यांच्यातील निरोगी, सुरक्षित अंतर पुन्हा प्रस्थापित करणे हे आहे.

*संदर्भ — पतंजली योगसूत्र 2.6*

[संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 24: मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/24/)

## खऱ्या आयुष्यातील कथा

- [परीक्षा हॉलमधील अर्जुन](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/arjuna-in-the-exam-hall-94/) – पुण्याचा एकोणीस वर्षांचा रोहन देशमुख एका स्पर्धात्मक अभियांत्रिकी परीक्षेची तयारी करत होता. त्याच्या कुटुंबाने कोचिंगवर अनेक वर्षे आणि बचत खर्च केली होती. परीक्षेच्या एक आठवडा आधी…
- [दशरथाचा शोक, रामाची स्थिरता](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/dasharathas-grief-ramas-steadiness-95/) – तंजावूरचे त्र्याहत्तर वर्षांचे गोपाल अय्यंगार यांनी पन्नास वर्षांच्या सहजीवनाची साथीदार गमावली, तेव्हा त्यांनी जेवताना बोलणे बंद केले. त्यांचा मुलगा व्यंकट याला ते तिच्या खुर्चीकडे टक लावून…
- [सीतेचे धैर्य आणि सौम्य निवड](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/sitas-courage-and-the-gentle-choice-96/) – वाराणसीची एकतीस वर्षांची अंजली शर्मा अनेक वर्षांच्या क्रौर्यानंतर एका हानिकारक विवाहातून बाहेर पडली. आता ती शारीरिकदृष्ट्या सुरक्षित होती, आई-वडिलांसोबत राहत होती, पण तिच्या शरीराला तसे वाटत…
- [मोहनचे अस्वस्थ मन](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-restless-mind-of-mohan-97/) – कोझिकोडमधील चाळीस वर्षांच्या दुकानदार मोहन पिल्लई यांना आपले मन माकडासारखे उड्या मारत असल्याचे जाणवले. ते भावासोबतचे जुने भांडण मनात घोळवायचे, व्यवसाय बुडण्याची भीती बाळगायचे, आणि सुटका…

## श्लोक

- [भगवद्गीता 2.48](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-2-48-31/) – योगात स्थिर राहून, आसक्ती सोडून, यश आणि अपयशात समान राहून कर्म कर. समत्वाला योग म्हणतात.
- [भगवद्गीता 2.62](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-2-62-32/) – विषयांचे चिंतन केल्याने आसक्ती उत्पन्न होते. आसक्तीतून इच्छा; इच्छेतून क्रोध.

या विषयावर आणखी: [मनःशांतीसाठी भगवद्गीता, योग आणि भारतीय ज्ञान](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/spiritual-wisdom/)

## आणखी प्रश्न

- [क्लेश 3 — राग (आसक्ती / चिकटून राहणे) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/klesha-3-raga-attachment-clinging-upanishads-self-knowledge-and-freedom-from-fea/)
- [क्लेश 4 — द्वेष (तिटकारा) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/klesha-4-dvesha-aversion-upanishads-self-knowledge-and-freedom-from-fear/)
- [क्लेश 5 — अभिनिवेश (जीविताची आसक्ती / अंताची भीती) – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/klesha-5-abhinivesha-clinging-to-life-fear-of-ending-upanishads-self-knowledge-a/)
- [भागवत पुराण आणि भक्तीचे मानसशास्त्र – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-bhagavata-purana-and-devotional-psychology-the-gita-ramayana-and-h/)
- [भारतभरातील प्रादेशिक परंपरा – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-regional-traditions-across-india-the-gita-ramayana-and-hindu-tradi/)
- [तमिळ — आळवार आणि नायनार – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/tamil-alvars-and-nayanars-regional-traditions-across-india/)
- [मराठी — ज्ञानेश्वर, तुकाराम, एकनाथ – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/marathi-dnyaneshwar-tukaram-eknath-regional-traditions-across-india/)
- [कन्नड — बसव – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/kannada-basava-regional-traditions-across-india/)
- [गुजराती – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/gujarati-regional-traditions-across-india/)
- [गुजराती, राजस्थानी, पंजाबी, काश्मिरी, ईशान्य भारत – मनाविषयी गीता, रामायण आणि हिंदू परंपरा](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/gujarati-rajasthani-punjabi-kashmiri-northeast-regional-traditions-across-india/)
- [भगवद्गीता मनाबद्दल काय शिकवते](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/what-the-gita-says-about-the-mind/)

[myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://psychologyforeveryone.in/contact/) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)

---

*Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)
