Source: <https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/how-they-work-side-effects-special-groups/>

# ती कशी काम करतात, दुष्परिणाम, विशेष गट – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार

*पुस्तकातून – प्रकरण 15: औषधे आणि वैद्यकीय उपचार*

## ती कशी काम करतात, दुष्परिणाम, विशेष गट

अँटिडिप्रेसंट्स सेरोटोनिन, नॉरएपिनेफ्रिन, डोपामिन यांचे नियमन करतात. अँटिसायकोटिक्स काही डोपामिन (आणि सेरोटोनिन) रिसेप्टर्स रोखतात. मूड स्टॅबिलायझर आयन चॅनेल आणि न्यूरोट्रान्समीटर सोडण्यावर परिणाम करतात. चिंताविरोधी औषधे GABA वाढवतात किंवा शारीरिक उत्तेजना कमी करतात. बहुतेकांना पूर्ण परिणाम दिसण्यास आठवडे लागतात. ती साधने आहेत, जादुई इलाज नव्हेत.

#### सामान्य चिंता

-

वजनवाढ: काही अँटिडिप्रेसंट्स, अँटिसायकोटिक्स, मूड स्टॅबिलायझर. आहार, व्यायाम, कधी कधी औषध बदलणे.

-

लैंगिक दुष्परिणाम: विशेषतः SSRIs. मात्रेत बदल किंवा औषध बदलणे.

-

गुंगी किंवा उत्तेजना: मात्रेची वेळ बदलता येते.

-

चयापचयातील बदल: काही अँटिसायकोटिक्समुळे रक्तशर्करा, कोलेस्टेरॉल, वजन. नियमित देखरेख.

-

हालचालींचे दुष्परिणाम: काही अँटिसायकोटिक्समुळे ताठरपणा, कंप, अस्वस्थता.

-

विड्रॉवल (औषध सोडल्यावरची लक्षणे): अँटिडिप्रेसंट्स किंवा बेंझोडायझेपाइन्स अचानक बंद केल्यास चक्कर, फ्लूसारखी लक्षणे, चिंता किंवा निद्रानाश होऊ शकतो. नेहमी देखरेखीखाली हळूहळू कमी करा.

#### विशेष गट

-

मुले आणि किशोरवयीन: फायदे धोक्यांपेक्षा अधिक असायला हवेत; कमी मात्रा; बारकाईने पाठपुरावा (अँटिडिप्रेसंट आणि आत्महत्येच्या विचारांबाबतच्या इशाऱ्यांसह).

-

गर्भारपण आणि स्तनपान: काही औषधे इतरांपेक्षा अधिक सुरक्षित; उपचार न केलेल्या गंभीर आजारातही धोके असतात; मानसोपचारतज्ज्ञ आणि प्रसूतितज्ज्ञांसोबत निर्णय घ्या.

-

वृद्ध: पडणे, गोंधळ, औषधांच्या परस्परक्रिया यांबाबत अधिक संवेदनशील; कमी मात्रा; अनेक औषधांच्या एकत्रित वापराचा आढावा घ्या.

-

शारीरिक आजार: यकृत, मूत्रपिंड, हृदय किंवा मज्जासंस्थेच्या स्थिती निवड आणि मात्रेवर परिणाम करतात; डॉक्टरांमध्ये समन्वय ठेवा.

[संपूर्ण प्रकरण वाचा – प्रकरण 15: औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/chapter/15/)

## खऱ्या आयुष्यातील कथा

- [छोट्या पांढऱ्या गोळीचा दहावा दिवस](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/day-ten-of-the-little-white-tablet-59/) – जयपूरमधील 38 वर्षांच्या शिक्षिका सुनीता यांनी दहा दिवसांपूर्वी नैराश्यासाठी लिहून दिलेले औषध सुरू केले. त्यांना थोडी मळमळ आणि झोप येते, आणि अजून काहीच सुधारल्यासारखे वाटत नाही.…
- [नेहा बाळाबद्दल विचारते](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/neha-asks-about-the-baby-60/) – 31 वर्षांची नेहा आठ वर्षांपासून बायपोलर डिसऑर्डरसह जगत आहे, नियमित औषध आणि डॉक्टरांच्या योजनेमुळे स्थिर आहे. ती आणि तिचा पती ऋषी बाळाची आशा करत आहेत. ती…
- [शेवटी गृहपाठ पूर्ण करू शकणारा मुलगा](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/the-boy-who-could-finally-finish-his-homework-61/) – बंगळुरूमधील 9 वर्षांचा आरव स्थिर बसू शकत नाही. तो पुस्तके हरवतो, मध्येच बोलतो, आणि त्याच्या गृहपाठाला तीन तास आणि अश्रू लागतात. त्याच्या शिक्षिका म्हणतात की तो…
- [श्री. फर्नांडिस आणि झोपेच्या गोळ्यांची पट्टी](https://psychologyforeveryone.in/mr/story/mr-fernandes-and-the-sleeping-strip-62/) – गोव्यातील 74 वर्षांचे निवृत्त कारकून श्री. फर्नांडिस वर्षानुवर्षे रोज रात्री झोपेची गोळी घेत आहेत, जी पत्नीच्या निधनानंतर पहिल्यांदा लिहून दिली होती. अलीकडे त्यांना चक्कर येते आणि…

## श्लोक

- [भगवद्गीता 2.47](https://psychologyforeveryone.in/shloka/bhagavad-gita-2-47-24/) – तुझा अधिकार केवळ कर्मावर आहे, त्याच्या फळांवर कधीही नाही. फळ हा हेतू बनवू नकोस, आणि अकर्मात आसक्त होऊ नकोस.

या विषयावर आणखी: [समुपदेशन, थेरपी आणि मानसोपचाराची औषधे – सोपी माहिती](https://psychologyforeveryone.in/mr/topic/therapy-medicines/)

## आणखी प्रश्न

- [सामान्य चिंता – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/common-concerns-how-they-work-side-effects-special-groups/)
- [विशेष गट – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/special-populations-how-they-work-side-effects-special-groups/)
- [गैरसमज – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/common-myths-about-mental-health-medicines/)
- [डॉक्टरांसोबत काम करणे – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-working-with-your-doctor-mental-health-medicines/)
- [रुग्णालयातील उपचारांची गरज केव्हा असते – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/when-hospital-treatment-is-needed/)
- [औषधे सुरक्षितपणे बंद करणे – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-stopping-medicines-safely-mental-health-medicines/)
- [अतिमात्रा आणि आपत्कालीन स्थिती – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-overdose-and-emergencies-mental-health-medicines/)
- [पुरावा आणि प्रामाणिकपणा – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-evidence-and-honesty-mental-health-medicines/)
- [पर्याय आणि पूरक उपाय – औषधे आणि वैद्यकीय उपचार](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/understanding-alternatives-and-add-ons-mental-health-medicines/)
- [हे खरे आहे का: मानसोपचार औषधे नेहमीच सवय लावणारी असतात](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/is-it-true-psychiatric-medicines-are-always-addictive/)
- [समुपदेशन किंवा थेरपीमध्ये काय होते?](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/what-happens-in-therapy/)
- [मानसिक आरोग्याच्या औषधांबद्दल गैरसमज आणि तथ्ये](https://psychologyforeveryone.in/mr/answers/myths-about-mental-health-medicines/)

[myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [Contact](https://psychologyforeveryone.in/contact/) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)

---

*Psychology for Everyone – A Mental Well Being Series* by Satish Zope · free to read · Contact: [myadvisorfriend@gmail.com](mailto:myadvisorfriend@gmail.com) · [About](https://psychologyforeveryone.in/about/) · [Privacy](https://psychologyforeveryone.in/privacy/) · [Disclaimer](https://psychologyforeveryone.in/disclaimer/)
